- Jātaka
- Paṇṇāsanipāta
- Niḷinikāvagga
3. Mahābodhijātaka
“Kiṁ nu daṇḍaṁ kimajinaṁ, kiṁ chattaṁ kimupāhanaṁ; Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa; Taramānarūpohāsi, kiṁ nu patthayase disaṁ”.
“Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike; Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṁ.
Svāyaṁ dittova nadati, sukkadāṭhaṁ vidaṁsayaṁ; Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṁ pati”.
“Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa; Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā”.
“Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu; Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṁ mama.
Abbhantaraṁ pure āsi, tato majjhe tato bahi; Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṁ.
Vītasaddhaṁ na seveyya, udapānaṁvanodakaṁ; Sacepi naṁ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṁ.
Pasannameva seveyya, appasannaṁ vivajjaye; Pasannaṁ payirupāseyya, rahadaṁ vudakatthiko.
Bhaje bhajantaṁ purisaṁ, abhajantaṁ na bhajjaye; Asappurisadhammo so, yo bhajantaṁ na bhajjati.
Yo bhajantaṁ na bhajati, sevamānaṁ na sevati; Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.
Accābhikkhaṇasaṁsaggā, asamosaraṇena ca; Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.
Tasmā nābhikkhaṇaṁ gacche, na ca gacche cirāciraṁ; Kālena yācaṁ yāceyya, evaṁ mittā na jīyare.
Aticiraṁ nivāsena, piyo bhavati appiyo; Āmanta kho taṁ gacchāma, purā te homa appiyā”.
“Evañce yācamānānaṁ, Añjaliṁ nāvabujjhasi; Paricārakānaṁ sataṁ, Vacanaṁ na karosi no; Evaṁ taṁ abhiyācāma, Puna kayirāsi pariyāyaṁ”.
“Evañce no viharataṁ, Antarāyo na hessati; Tuyhaṁ vāpi mahārāja, Mayhaṁ vā raṭṭhavaddhana; Appeva nāma passema, Ahorattānamaccaye.
Udīraṇā ce saṅgatyā, bhāvāya manuvattati; Akāmā akaraṇīyaṁ vā, karaṇīyaṁ vāpi kubbati; Akāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati.
So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṁ; Iddhiṁ byasanabhāvañca, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.
So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṁ nigacchati; Porāṇakaṁ kataṁ pāpaṁ, tameso muccate iṇaṁ; Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.
So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
Catunnaṁyevupādāya, rūpaṁ sambhoti pāṇinaṁ; Yato ca rūpaṁ sambhoti, tatthevānupagacchati; Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.
Ucchijjati ayaṁ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā; Ucchijjamāne lokasmiṁ, kvidha pāpena lippati.
So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
Āhu khattavidā loke, bālā paṇḍitamānino; ‘Mātaraṁ pitaraṁ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṁ; Haneyya puttadāre ca, attho ce tādiso siyā’.
Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe; Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.
So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; Bhoto ce vacanaṁ saccaṁ, suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa, aparādhaṁ vijāniyā; Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko; Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.
Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
Urabbharūpena vakassu pubbe, Asaṅkito ajayūthaṁ upeti; Hantvā uraṇiṁ ajikaṁ ajañca, Utrāsayitvā yena kāmaṁ paleti.
Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, Chadanaṁ katvā vañcayanti manusse; Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, Rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ; Pariyāyabhattañca apānakattā, Pāpācārā arahanto vadānā.
Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti ye; Parakāraṁ attakārañca, ye tucchaṁ samavaṇṇayuṁ.
Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; Kareyya tādiso pāpaṁ, atho aññampi kāraye; Asappurisasaṁsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
Sace hi vīriyaṁ nāssa, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Na bhare vaḍḍhakiṁ rājā, napi yantāni kāraye.
Yasmā ca vīriyaṁ atthi, kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṁ.
Yadi vassasataṁ devo, na vasse na himaṁ pate; Ucchijjeyya ayaṁ loko, vinasseyya ayaṁ pajā.
Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati; Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite ciraṁ.
Gavañce taramānānaṁ, jimhaṁ gacchati puṅgavo; Sabbā tā jimhaṁ gacchanti, nette jimhaṁ gate sati.
Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So ce adhammaṁ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti, rājā ce hoti adhammiko.
Gavañce taramānānaṁ, ujuṁ gacchati puṅgavo; Sabbā gāvī ujuṁ yanti, nette ujuṁ gate sati.
Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṁ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti, rājā ce hoti dhammiko.
Mahārukkhassa phalino, āmaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, adhammena pasāsati; Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
Mahārukkhassa phalino, pakkaṁ chindati yo phalaṁ; Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.
Yo ca rājā janapadaṁ, adhammena pasāsati; Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.
Tatheva negame hiṁsaṁ, ye yuttā kayavikkaye; Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.
Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame; Ussite hiṁsayaṁ rājā, sa balena virujjhati.
Tatheva isayo hiṁsaṁ, saññate brahmacārino; Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.
Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṁ hanti adūsikaṁ; Luddaṁ pasavate ṭhānaṁ, puttehi ca virujjhati.
Dhammaṁ care jānapade, negamesu balesu ca; Isayo ca na hiṁseyya, puttadāre samaṁ care.
Sa tādiso bhūmipati, Raṭṭhapālo akodhano; Sapatte sampakampeti, Indova asurādhipo”ti.
Mahābodhijātakaṁ tatiyaṁ.
Paṇṇāsanipātaṁ niṭṭhitaṁ.
Tassuddānaṁ
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, Dutiyo pana saummadantivaro; Tatiyo pana bodhisirīvhayano, Kathitā pana tīṇi jinena subhāti.