- Cūḷaniddesa
- Pārāyanavaggagāthā
Pucchā
1. Ajitamāṇavapucchā
“Kenassu nivuto loko, (iccāyasmā ajito) Kenassu nappakāsati; Kissābhilepanaṁ brūsi, Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ”.
“Avijjāya nivuto loko, (ajitāti bhagavā) Vevicchā pamādā nappakāsati; Jappābhilepanaṁ brūmi, Dukkhamassa mahabbhayaṁ”.
“Savanti sabbadhi sotā, (iccāyasmā ajito) Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ; Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi, Kena sotā pidhiyyare”.
“Yāni sotāni lokasmiṁ, (ajitāti bhagavā) Sati tesaṁ nivāraṇaṁ; Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi, Paññāyete pidhiyyare”.
“Paññā ceva sati cāpi, (iccāyasmā ajito) Nāmarūpañca mārisa; Etaṁ me puṭṭho pabrūhi, Katthetaṁ uparujjhati”.
“Yametaṁ pañhaṁ apucchi, ajita taṁ vadāmi te; Yattha nāmañca rūpañca, asesaṁ uparujjhati; Viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhati”.
“Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā puthū idha; Tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisa”.
“Kāmesu nābhigijjheyya, Manasānāvilo siyā; Kusalo sabbadhammānaṁ, Sato bhikkhu paribbaje”ti.
Ajitamāṇavapucchā paṭhamā.
2. Tissametteyyamāṇavapucchā
“Kodha santusito loke, (iccāyasmā tissametteyyo) Kassa no santi iñjitā; Ko ubhantamabhiññāya, Majjhe mantā na lippati; Kaṁ brūsi mahāpurisoti, Ko idha sibbinimaccagā”.
“Kāmesu brahmacariyavā, (metteyyāti bhagavā) Vītataṇho sadā sato; Saṅkhāya nibbuto bhikkhu, Tassa no santi iñjitā.
So ubhantamabhiññāya, Majjhe mantā na lippati; Taṁ brūmi mahāpurisoti, So idha sibbinimaccagā”ti.
Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā.
3. Puṇṇakamāṇavapucchā
“Anejaṁ mūladassāviṁ, (iccāyasmā puṇṇako) Atthi pañhena āgamaṁ; Kiṁ nissitā isayo manujā, Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ; Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke, Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
“Ye kecime isayo manujā, (puṇṇakāti bhagavā) Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ; Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke, Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ; Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu”.
“Ye kecime isayo manujā, (iccāyasmā puṇṇako) Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ; Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke, Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā; Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa, Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
“Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti, (puṇṇakāti bhagavā) Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ; Te yājayogā bhavarāgarattā, Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.
“Te ce nātariṁsu yājayogā, (iccāyasmā puṇṇako) Yaññehi jātiñca jarañca mārisa; Atha ko carahi devamanussaloke, Atāri jātiñca jarañca mārisa; Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
“Saṅkhāya lokasmi paroparāni, (puṇṇakāti bhagavā) Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke; Santo vidhūmo anīgho nirāso, Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā.
4. Mettagūmāṇavapucchā
“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ, (iccāyasmā mettagū) Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ; Kuto nu dukkhā samudāgatā ime, Ye keci lokasmimanekarūpā”.
“Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi, (mettagūti bhagavā) Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ; Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, Ye keci lokasmimanekarūpā.
Yo ve avidvā upadhiṁ karoti, Punappunaṁ dukkhamupeti mando; Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā, Dukkhassa jātippabhavānupassī”.
“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no, Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi; ‘Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca’; Taṁ me muni sādhu viyākarohi, Tathā hi te vidito esa dhammo”.
“Kittayissāmi te dhammaṁ, (mettagūti bhagavā) Diṭṭhe dhamme anītihaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ, Tare loke visattikaṁ”.
“Tañcāhaṁ abhinandāmi, mahesi dhammamuttamaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ, tare loke visattikaṁ”.
“Yaṁ kiñci sampajānāsi, (mettagūti bhagavā) Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe; Etesu nandiñca nivesanañca, Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.
Evaṁvihārī sato appamatto, Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni; Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ”.
“Etābhinandāmi vaco mahesino, Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ; Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ, Tathā hi te vidito esa dhammo.
Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ, Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya; Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga, Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya”.
“Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā, Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ; Addhā hi so oghamimaṁ atāri, Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.
Vidvā ca yo vedagū naro idha, Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja; So vītataṇho anīgho nirāso, Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
Mettagūmāṇavapucchā catutthī.
5. Dhotakamāṇavapucchā
“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ, (iccāyasmā dhotako) Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ; Tava sutvāna nigghosaṁ, Sikkhe nibbānamattano”.
“Tenahātappaṁ karohi, (dhotakāti bhagavā) Idheva nipako sato; Ito sutvāna nigghosaṁ, Sikkhe nibbānamattano”.
“Passāmahaṁ devamanussaloke, Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ; Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu, Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi”.
“Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya, Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke; Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno, Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi”.
“Anusāsa brahme karuṇāyamāno, Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ; Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno, Idheva santo asito careyyaṁ”.
“Kittayissāmi te santiṁ, (dhotakāti bhagavā) Diṭṭhe dhamme anītihaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ, Tare loke visattikaṁ”.
“Tañcāhaṁ abhinandāmi, mahesi santimuttamaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ, tare loke visattikaṁ”.
“Yaṁ kiñci sampajānāsi, (dhotakāti bhagavā) Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe; Etaṁ viditvā saṅgoti loke, Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.
Dhotakamāṇavapucchā pañcamī.
6. Upasīvamāṇavapucchā
“Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ, (iccāyasmā upasīvo) Anissito no visahāmi tārituṁ; Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu, Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ”.
“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā, (upasīvāti bhagavā) Natthīti nissāya tarassu oghaṁ; Kāme pahāya virato kathāhi, Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa”.
“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, (iccāyasmā upasīvo) Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ; Saññāvimokkhe paramedhimutto, Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”.
“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, (upasīvāti bhagavā) Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ; Saññāvimokkhe paramedhimutto, Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”.
“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī, Pūgampi vassānaṁ samantacakkhu; Tattheva so sītisiyā vimutto, Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa”.
“Acci yathā vātavegena khittā, (upasīvāti bhagavā) Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ; Evaṁ munī nāmakāyā vimutto, Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ”.
“Atthaṅgato so uda vā so natthi, Udāhu ve sassatiyā arogo; Taṁ me munī sādhu viyākarohi, Tathā hi te vidito esa dhammo”.
“Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi, (upasīvāti bhagavā) Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi; Sabbesu dhammesu samūhatesu, Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.
Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī.
7. Nandamāṇavapucchā
“Santi loke munayo, (iccāyasmā nando) Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu; Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti, Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ”.
“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena, Munīdha nanda kusalā vadanti; Visenikatvā anīghā nirāsā, Caranti ye te munayoti brūmi”.
“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ, Anekarūpena vadanti suddhiṁ; Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā, Atāru jātiñca jarañca mārisa; Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ, Anekarūpena vadanti suddhiṁ; Kiñcāpi te tattha yatā caranti, Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.
“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ, Anekarūpena vadanti suddhiṁ; Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe, Atha ko carahi devamanussaloke; Atāri jātiñca jarañca mārisa, Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Jātijarāya nivutāti brūmi; Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ; Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse; Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi”.
“Etābhinandāmi vaco mahesino, Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ; Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ; Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse; Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.
Nandamāṇavapucchā sattamā.
8. Hemakamāṇavapucchā
“Ye me pubbe viyākaṁsu, (iccāyasmā hemako) Huraṁ gotamasāsanā; Iccāsi iti bhavissati, Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ; Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ, Nāhaṁ tattha abhiramiṁ.
Tvañca me dhammamakkhāhi, taṇhānigghātanaṁ muni; Yaṁ viditvā sato caraṁ, tare loke visattikaṁ”.
“Idha diṭṭhasutamutaviññātesu, Piyarūpesu hemaka; Chandarāgavinodanaṁ, Nibbānapadamaccutaṁ.
Etadaññāya ye satā, Diṭṭhadhammābhinibbutā; Upasantā ca te sadā, Tiṇṇā loke visattikan”ti.
Hemakamāṇavapucchā aṭṭhamā.
9. Todeyyamāṇavapucchā
“Yasmiṁ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo) Taṇhā yassa na vijjati; Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, Vimokkho tassa kīdiso”.
“Yasmiṁ kāmā na vasanti, (todeyyāti bhagavā) Taṇhā yassa na vijjati; Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo, Vimokkho tassa nāparo”.
“Nirāsaso so uda āsasāno, Paññāṇavā so uda paññakappī; Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ, Taṁ me viyācikkha samantacakkhu”.
“Nirāsaso so na ca āsasāno, Paññāṇavā so na ca paññakappī; Evampi todeyya muniṁ vijāna, Akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.
Todeyyamāṇavapucchā navamā.
10. Kappamāṇavapucchā
“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ, (iccāyasmā kappo) Oghe jāte mahabbhaye; Jarāmaccuparetānaṁ, Dīpaṁ pabrūhi mārisa; Tvañca me dīpamakkhāhi, Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”.
“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ, (kappāti bhagavā) Oghe jāte mahabbhaye; Jarāmaccuparetānaṁ, Dīpaṁ pabrūmi kappa te.
Akiñcanaṁ anādānaṁ, etaṁ dīpaṁ anāparaṁ; Nibbānaṁ iti naṁ brūmi, jarāmaccuparikkhayaṁ.
Etadaññāya ye satā, Diṭṭhadhammābhinibbutā; Na te māravasānugā, Na te mārassa paddhagū”ti.
Kappamāṇavapucchā dasamā.
11. Jatukaṇṇimāṇavapucchā
“Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ, (iccāyasmā jatukaṇṇi) Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ; Santipadaṁ brūhi sahajanetta, Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ.
Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati, Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā; Parittapaññassa me bhūripañña, Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ; Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
“Kāmesu vinaya gedhaṁ, (jatukaṇṇīti bhagavā) Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato; Uggahitaṁ nirattaṁ vā, Mā te vijjittha kiñcanaṁ.
Yaṁ pubbe taṁ visosehi, pacchā te māhu kiñcanaṁ; Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.
Sabbaso nāmarūpasmiṁ, Vītagedhassa brāhmaṇa; Āsavāssa na vijjanti, Yehi maccuvasaṁ vaje”ti.
Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā.
12. Bhadrāvudhamāṇavapucchā
“Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ, (iccāyasmā bhadrāvudho) Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ; Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ, Sutvāna nāgassa apanamissanti ito.
Nānājanā janapadehi saṅgatā, Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā; Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi, Tathā hi te vidito esa dhammo”.
“Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ, (bhadrāvudhāti bhagavā) Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe; Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti, Teneva māro anveti jantuṁ.
Tasmā pajānaṁ na upādiyetha, Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke; Ādānasatte iti pekkhamāno, Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.
Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā.
13. Udayamāṇavapucchā
“Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ, (iccāyasmā udayo) Katakiccaṁ anāsavaṁ; Pāraguṁ sabbadhammānaṁ, Atthi pañhena āgamaṁ; Aññāvimokkhaṁ pabrūhi, Avijjāya pabhedanaṁ”.
“Pahānaṁ kāmacchandānaṁ, (udayāti bhagavā) Domanassāna cūbhayaṁ; Thinassa ca panūdanaṁ, Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.
Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ, dhammatakkapurejavaṁ; Aññāvimokkhaṁ pabrūmi, avijjāya pabhedanaṁ”.
“Kiṁsu saṁyojano loko, kiṁsu tassa vicāraṇaṁ; Kissassa vippahānena, nibbānaṁ iti vuccati”.
“Nandisaṁyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṁ; Taṇhāya vippahānena, nibbānaṁ iti vuccati”.
“Kathaṁ satassa carato, viññāṇaṁ uparujjhati; Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamma, taṁ suṇoma vaco tava”.
“Ajjhattañca bahiddhā ca, Vedanaṁ nābhinandato; Evaṁ satassa carato, Viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.
Udayamāṇavapucchā terasamā.
14. Posālamāṇavapucchā
“Yo atītaṁ ādisati, (iccāyasmā posālo) Anejo chinnasaṁsayo; Pāraguṁ sabbadhammānaṁ, Atthi pañhena āgamaṁ.
Vibhūtarūpasaññissa, sabbakāyappahāyino; Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato; Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi, kathaṁ neyyo tathāvidho”.
“Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, (posālāti bhagavā) Abhijānaṁ tathāgato; Tiṭṭhantamenaṁ jānāti, Vimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.
Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā, Nandī saṁyojanaṁ iti; Evametaṁ abhiññāya, Tato tattha vipassati; Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa, Brāhmaṇassa vusīmato”ti.
Posālamāṇavapucchā cuddasamā.
15. Mogharājamāṇavapucchā
“Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ, (iccāyasmā mogharājā) Na me byākāsi cakkhumā; Yāvatatiyañca devīsi, Byākarotīti me sutaṁ.
Ayaṁ loko paro loko, brahmaloko sadevako; Diṭṭhiṁ te nābhijānāti, gotamassa yasassino.
Evaṁ abhikkantadassāviṁ, atthi pañhena āgamaṁ; Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ, maccurājā na passati”.
“Suññato lokaṁ avekkhassu, Mogharāja sadā sato; Attānudiṭṭhiṁ ūhacca, Evaṁ maccutaro siyā; Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ, Maccurājā na passatī”ti.
Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā.
16. Piṅgiyamāṇavapucchā
“Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo, (iccāyasmā piṅgiyo) Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu; Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva, Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ; Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
“Disvāna rūpesu vihaññamāne, (piṅgiyāti bhagavā) Ruppanti rūpesu janā pamattā; Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto, Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya”.
“Disā catasso vidisā catasso, Uddhaṁ adho dasa disā imāyo; Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ, Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke; Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ, Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
“Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno, (piṅgiyāti bhagavā) Santāpajāte jarasā parete; Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto, Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.
Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā.