- Jātaka
- Cattālīsanipāta
- Tesakuṇavagga
4. Saṅkhapālajātaka
“Ariyāvakāsosi pasannanetto, Maññe bhavaṁ pabbajito kulamhā; Kathaṁ nu vittāni pahāya bhoge, Pabbaji nikkhamma gharā sapañña”.
“Sayaṁ vimānaṁ naradeva disvā, Mahānubhāvassa mahoragassa; Disvāna puññāna mahāvipākaṁ, Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja”.
“Na kāmakāmā na bhayā na dosā, Vācaṁ musā pabbajitā bhaṇanti; Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, Sutvāna me jāyihitippasādo”.
“Vāṇijja raṭṭhādhipa gacchamāno, Pathe addasāsimhi bhojaputte; Pavaddhakāyaṁ uragaṁ mahantaṁ, Ādāya gacchante pamodamāne.
Sohaṁ samāgamma janinda tehi, Pahaṭṭhalomo avacamhi bhīto; ‘Kuhiṁ ayaṁ nīyati bhīmakāyo, Nāgena kiṁ kāhatha bhojaputtā’.
‘Nāgo ayaṁ nīyati bhojanatthā, Pavaddhakāyo urago mahanto; Sāduñca thūlañca muduñca maṁsaṁ, Na tvaṁ rasaññāsi videhaputta.
Ito mayaṁ gantvā sakaṁ niketaṁ, Ādāya satthāni vikopayitvā; Maṁsāni bhokkhāma pamodamānā, Mayañhi ve sattavo pannagānaṁ’.
‘Sace ayaṁ nīyati bhojanatthā, Pavaddhakāyo urago mahanto; Dadāmi vo balibaddāni soḷasa, Nāgaṁ imaṁ muñcatha bandhanasmā’.
‘Addhā hi no bhakkho ayaṁ manāpo, Bahū ca no uragā bhuttapubbā; Karoma te taṁ vacanaṁ aḷāra, Mittañca no hohi videhaputta’.
Tadāssu te bandhanā mocayiṁsu, Yaṁ natthuto paṭimokkassa pāse; Mutto ca so bandhanā nāgarājā, Pakkāmi pācīnamukho muhuttaṁ.
Gantvāna pācīnamukho muhuttaṁ, Puṇṇehi nettehi palokayī maṁ; Tadāssahaṁ piṭṭhito anvagacchiṁ, Dasaṅguliṁ añjaliṁ paggahetvā.
‘Gaccheva kho tvaṁ taramānarūpo, Mā taṁ amittā punaraggahesuṁ; Dukkho hi luddehi punā samāgamo, Adassanaṁ bhojaputtāna gaccha’.
Agamāsi so rahadaṁ vippasannaṁ, Nīlobhāsaṁ ramaṇīyaṁ sutitthaṁ; Samotataṁ jambuhi vetasāhi, Pāvekkhi nittiṇṇabhayo patīto.
So taṁ pavissa na cirassa nāgo, Dibbena me pāturahuṁ janinda; Upaṭṭhahī maṁ pitaraṁva putto, Hadayaṅgamaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇanto.
‘Tvaṁ mesi mātā ca pitā aḷāra, Abbhantaro pāṇadado sahāyo; Sakañca iddhiṁ paṭilābhakosmi, Aḷāra passa me nivesanāni; Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, Masakkasāraṁ viya vāsavassa.
Taṁ bhūmibhāgehi upetarūpaṁ, Asakkharā ceva mudū subhā ca; Nīcattiṇā apparajā ca bhūmi, Pāsādikā yattha jahanti sokaṁ.
Anāvakulā veḷuriyūpanīlā, Catuddisaṁ ambavanaṁ surammaṁ; Pakkā ca pesī ca phalā suphullā, Niccotukā dhārayantī phalāni’.
Tesaṁ vanānaṁ naradeva majjhe, Nivesanaṁ bhassarasannikāsaṁ; Rajataggaḷaṁ sovaṇṇamayaṁ uḷāraṁ, Obhāsatī vijjurivantalikkhe.
Maṇīmayā soṇṇamayā uḷārā, Anekacittā satataṁ sunimmitā; Paripūrā kaññāhi alaṅkatābhi, Suvaṇṇakāyūradharāhi rāja.
So saṅkhapālo taramānarūpo, Pāsādamāruyha anomavaṇṇo; Sahassathambhaṁ atulānubhāvaṁ, Yatthassa bhariyā mahesī ahosi.
Ekā ca nārī taramānarūpā, Ādāya veḷuriyamayaṁ mahagghaṁ; Subhaṁ maṇiṁ jātimantūpapannaṁ, Acoditā āsanamabbhihāsi.
Tato maṁ urago hatthe gahetvā, Nisīdayī pāmukhaāsanasmiṁ; ‘Idamāsanaṁ atra bhavaṁ nisīdatu, Bhavañhi me aññataro garūnaṁ’.
Aññā ca nārī taramānarūpā, Ādāya vāriṁ upasaṅkamitvā; Pādāni pakkhālayī me janinda, Bhariyāva bhattū patino piyassa.
Aparā ca nārī taramānarūpā, Paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā; Anekasūpaṁ vividhaṁ viyañjanaṁ, Upanāmayī bhatta manuññarūpaṁ.
Turiyehi maṁ bhārata bhuttavantaṁ, Upaṭṭhahuṁ bhattu mano viditvā; Tatuttariṁ maṁ nipatī mahantaṁ, Dibbehi kāmehi anappakehi.
‘Bhariyā mametā tisatā aḷāra, Sabbattamajjhā padumuttarābhā; Aḷāra etāssu te kāmakārā, Dadāmi te tā paricārayassu’.
Saṁvaccharaṁ dibbarasānubhutvā, Tadāssuhaṁ uttarimajjhabhāsiṁ; ‘Nāgassidaṁ kinti kathañca laddhaṁ, Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ.
Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ’.
‘Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ; Sakehi kammehi apāpakehi, Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ’.
‘Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ, Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ’.
‘Rājā ahosiṁ magadhānamissaro, Duyyodhano nāma mahānubhāvo; So ittaraṁ jīvitaṁ saṁviditvā, Asassataṁ vipariṇāmadhammaṁ.
Annañca pānañca pasannacitto, Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ; Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
Mālañca gandhañca vilepanañca, Padīpiyaṁ yānamupassayañca; Acchādanaṁ seyyamathannapānaṁ, Sakkacca dānāni adamha tattha.
Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Teneva me laddhamidaṁ vimānaṁ, Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ; Naccehi gītehi cupetarūpaṁ, Ciraṭṭhitikaṁ na ca sassatāyaṁ’.
‘Appānubhāvā taṁ mahānubhāvaṁ, Tejassinaṁ hanti atejavanto; Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca, Hatthattamāgacchi vanibbakānaṁ.
Bhayaṁ nu te anvagataṁ mahantaṁ, Tejo nu te nānvagaṁ dantamūlaṁ; Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca, Kilesamāpajji vanibbakānaṁ’.
‘Na me bhayaṁ anvagataṁ mahantaṁ, Tejo na sakkā mama tehi hantuṁ; Satañca dhammāni sukittitāni, Samuddavelāva duraccayāni.
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ aḷāra, Uposathaṁ niccamupāvasāmi; Athāgamuṁ soḷasa bhojaputtā, Rajjuṁ gahetvāna daḷhañca pāsaṁ.
Bhetvāna nāsaṁ atikassa rajjuṁ, Nayiṁsu maṁ samparigayha luddā; Etādisaṁ dukkhamahaṁ titikkhaṁ, Uposathaṁ appaṭikopayanto’.
‘Ekāyane taṁ pathe addasaṁsu, Balena vaṇṇena cupetarūpaṁ; Siriyā paññāya ca bhāvitosi, Kiṁ patthayaṁ nāga tapo karosi’.
‘Na puttahetū na dhanassa hetu, Na āyuno cāpi aḷāra hetu; Manussayoniṁ abhipatthayāno, Tasmā parakkamma tapo karomi’.
‘Tvaṁ lohitakkho vihatantaraṁso, Alaṅkato kappitakesamassu; Surosito lohitacandanena, Gandhabbarājāva disā pabhāsasi.
Deviddhipattosi mahānubhāvo, Sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, Seyyo ito kena manussaloko’.
‘Aḷāra nāññatra manussalokā, Suddhī va saṁvijjati saṁyamo vā; Ahañca laddhāna manussayoniṁ, Kāhāmi jātimaraṇassa antaṁ’.
‘Saṁvaccharo me vasato tavantike, Annena pānena upaṭṭhitosmi; Āmantayitvāna palemi nāga, Cirappavutthosmi ahaṁ janinda’.
‘Puttā ca dārā anujīvino ca, Niccānusiṭṭhā upatiṭṭhathetaṁ; Kaccinnu taṁ nābhisapittha koci, Piyañhi me dassanaṁ tuyhaṁ aḷāra’.
‘Yathāpi mātū ca pitū agāre, Putto piyo paṭivihito vaseyya; Tatopi mayhaṁ idhameva seyyo, Cittañhi te nāga mayī pasannaṁ’.
‘Maṇī mamaṁ vijjati lohitaṅko, Dhanāharo maṇiratanaṁ uḷāraṁ; Ādāya tvaṁ gaccha sakaṁ niketaṁ, Laddhā dhanaṁ taṁ maṇimossajassu’.
Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā, Asassatā vipariṇāmadhammā; Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja.
Dumapphalānīva patanti māṇavā, Daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; Etampi disvā pabbajitomhi rāja, Apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”.
“Addhā have sevitabbā sapaññā, Bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra, Kāhāmi puññāni anappakāni”.
“Addhā have sevitabbā sapaññā, Bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna mamañca rāja, Karohi puññāni anappakānī”ti.
Saṅkhapālajātakaṁ catutthaṁ.