- Jātaka
- Asītinipāta
- Cūḷahaṁsavagga
3. Sudhābhojanajātaka
“Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, Na cāpi me sannicayo ca atthi; Sukiccharūpaṁ vatidaṁ parittaṁ, Patthodano nālamayaṁ duvinnaṁ”.
“Appamhā appakaṁ dajjā, anumajjhato majjhakaṁ; Bahumhā bahukaṁ dajjā, adānaṁ nupapajjati.
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.
“Moghañcassa hutaṁ hoti, moghañcāpi samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, eko bhuñjati bhojanaṁ.
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.
“Saccañcassa hutaṁ hoti, saccañcāpi samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, neko bhuñjati bhojanaṁ.
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.
“Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca; Doṇe timbarutitthasmiṁ, sīghasote mahāvahe.
Atra cassa hutaṁ hoti, atra cassa samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, neko bhuñjati bhojanaṁ.
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.
“Baḷisañhi so nigilati, dīghasuttaṁ sabandhanaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, eko bhuñjati bhojanaṁ.
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.
“Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, Ayañca vo sunakho kissa hetu; Uccāvacaṁ vaṇṇanibhaṁ vikubbati, Akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe”.
“Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā, Ayaṁ pana mātali devasārathi; Sakkohamasmi tidasānamindo, Eso ca kho pañcasikhoti vuccati.
Pāṇissarā mudiṅgā ca, murajālambarāni ca; Suttamenaṁ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati.
Ye kecime maccharino kadariyā, Paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṁ; Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti.
Ye kecime suggatimāsamānā, Dhamme ṭhitā saṁyame saṁvibhāge; Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, Kāyassa bhedā sugatiṁ vajanti.
Tvaṁ nosi ñāti purimāsu jātisu, So maccharī rosako pāpadhammo; Taveva atthāya idhāgatamhā, Mā pāpadhammo nirayaṁ gamittha”.
“Addhā maṁ vo hitakāmā, yaṁ maṁ samanusāsatha; Sohaṁ tathā karissāmi, sabbaṁ vuttaṁ hitesibhi.
Esāhamajjeva upāramāmi, Na cāpihaṁ kiñci kareyya pāpaṁ; Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, Na cāpidatvā udakaṁ pivāmi.
Evañca me dadato sabbakālaṁ, Bhogā ime vāsava khīyissanti; Tato ahaṁ pabbajissāmi sakka, Hitvāna kāmāni yathodhikāni”.
Naguttame girivare gandhamādane, Modanti tā devavarābhipālitā; Athāgamā isivaro sabbalokagū, Supupphitaṁ dumavarasākhamādiya.
Suciṁ sugandhaṁ tidasehi sakkataṁ, Pupphuttamaṁ amaravarehi sevitaṁ; Aladdha maccehi va dānavehi vā, Aññatra devehi tadārahaṁ hidaṁ.
Tato catasso kanakattacūpamā, Uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṁ; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, Iccabravuṁ nāradadeva brāhmaṇaṁ.
“Sace anuddiṭṭhaṁ tayā mahāmuni, Pupphaṁ imaṁ pārichattassa brahme; Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, Tuvampi no hohi yatheva vāsavo”.
Taṁ yācamānābhisamekkha nārado, Iccabravī saṅkalahaṁ udīrayi; “Na mayhamatthatthi imehi koci naṁ, Yāyeva vo seyyasi sā piḷandhatha”.
“Tvaṁ nottamevābhisamekkha nārada, Yassicchasi tassā anuppavecchasu; Yassā hi no nārada tvaṁ padassasi, Sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā”.
“Akallametaṁ vacanaṁ sugatte, Ko brāhmaṇo saṅkalahaṁ udīraye; Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, Sace na jānātha idhuttamādhamaṁ”.
Tā nāradena paramappakopitā, Udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, “Pucchiṁsu bhūtādhipaṁ kā nu seyyasi”.
Tā disvā āyattamanā purindado, Iccabravī devavaro katañjalī; “Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, Ko neva bhadde kalahaṁ udīrayi”.
“Yo sabbalokaccarito mahāmuni, Dhamme ṭhito nārado saccanikkamo; So nobravi girivare gandhamādane, Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha; Sace na jānātha idhuttamādhamaṁ”.
“Asu brahāraññacaro mahāmuni, Nādatvā bhattaṁ varagatte bhuñjati; Viceyya dānāni dadāti kosiyo, Yassā hi so dassati sāva seyyasi”.
“Asū hi yo sammati dakkhiṇaṁ disaṁ, Gaṅgāya tīre himavantapassani; Sa kosiyo dullabhapānabhojano, Tassa sudhaṁ pāpaya devasārathi”.
Sa mātalī devavarena pesito, Sahassayuttaṁ abhiruyha sandanaṁ; Sukhippameva upagamma assamaṁ, Adissamāno munino sudhaṁ adā.
“Udaggihuttaṁ upatiṭṭhato hi me, Pabhaṅkaraṁ lokatamonuduttamaṁ; Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo, Ko neva me pāṇisu kiṁ sudhodahi.
Saṅkhūpamaṁ setamatulyadassanaṁ, Suciṁ sugandhaṁ piyarūpamabbhutaṁ; Adiṭṭhapubbaṁ mama jātu cakkhubhi, Kā devatā pāṇisu kiṁ sudhodahi”.
“Ahaṁ mahindena mahesi pesito, Sudhābhihāsiṁ turito mahāmuni; Jānāsi maṁ mātali devasārathi, Bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi.
Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ daraklamaṁ; Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṁ, Sītuṇha tandiñca rasuttamaṁ idaṁ”.
“Na kappatī mātali mayha bhuñjituṁ, Pubbe adatvā iti me vatuttamaṁ; Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṁ, Asaṁvibhāgī ca sukhaṁ na vindati”.
“Thīghātakā ye cime pāradārikā, Mittadduno ye ca sapanti subbate; Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, Tasmā adatvā udakampi nāsniye.
Sohitthiyā vā purisassa vā pana, Dassāmi dānaṁ vidusampavaṇṇitaṁ; Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, Bhavanti hete sucisaccasammatā”.
Ato matā devavarena pesitā, Kaññā catasso kanakattacūpamā; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, Taṁ assamaṁ āgamu yattha kosiyo.
Tā disvā sabbo paramappamodito, Subhena vaṇṇena sikhārivaggino; Kaññā catasso caturo catuddisā, Iccabravī mātalino ca sammukhā.
“Purimaṁ disaṁ kā tvaṁ pabhāsi devate, Alaṅkatā tāravarāva osadhī; Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe, Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.
“Sirāha devī manujebhi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya.
Yassāhamicchāmi sudhaṁ mahāmuni, So sabbakāmehi naro pamodati; Sirīti maṁ jānahi jūhatuttama, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.
“Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, Narā upetā paguṇā sakammunā; Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṁ, Tayidaṁ na sādhu yadidaṁ tayā kataṁ.
Passāmi posaṁ alasaṁ mahagghasaṁ, Sudukkulīnampi arūpimaṁ naraṁ; Tayānugutto siri jātimāmapi, Peseti dāsaṁ viya bhogavā sukhī.
Taṁ taṁ asaccaṁ avibhajjaseviniṁ, Jānāmi mūḷhaṁ vidurānupātiniṁ; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.
“Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, Cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī; Osittavaṇṇaṁ paridayha sobhasi, Kusaggirattaṁ apiḷayha mañjariṁ.
Migīva bhantā saracāpadhārinā, Virādhitā mandamiva udikkhasi; Ko te dutīyo idha mandalocane, Na bhāyasi ekikā kānane vane”.
“Na me dutīyo idha matthi kosiya, Masakkasārappabhavamhi devatā; Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.
“Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, Nāvaṁ samāruyha parenti aṇṇave; Te tattha sīdanti athopi ekadā, Jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā.
Āsāya khettāni kasanti kassakā, Vapanti bījāni karontupāyaso; Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā, Na kiñci vindanti tato phalāgamaṁ.
Athattakārāni karonti bhattusu, Āsaṁ purakkhatvā narā sukhesino; Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, Disā panassanti aladdha kiñcanaṁ.
Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake, Āsāya saggādhimanā sukhesino; Tapanti lūkhampi tapaṁ cirantaraṁ, Kumaggamāruyha parenti duggatiṁ.
Āsā visaṁvādikasammatā ime, Āse sudhāsaṁ vinayassu attani; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.
“Daddallamānā yasasā yasassinī, Jighaññanāmavhayanaṁ disaṁ pati; Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe, Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.
“Saddhāha devī manujehi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.
“Dānaṁ damaṁ cāgamathopi saṁyamaṁ, Ādāya saddhāya karonti hekadā; Theyyaṁ musā kūṭamathopi pesuṇaṁ, Karonti heke puna viccutā tayā.
Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā, Sīlūpapannāsu patibbatāsupi; Vinetvāna chandaṁ kulitthiyāsupi, Karoti saddhaṁ puna kumbhadāsiyā.
Tvameva saddhe paradārasevinī, Pāpaṁ karosi kusalampi riñcasi; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.
“Jighaññarattiṁ aruṇasmimūhate, Yā dissati uttamarūpavaṇṇinī; Tathūpamā maṁ paṭibhāsi devate, Ācikkha me tvaṁ katamāsi accharā.
Kālā nidāgheriva aggijāriva, Anileritā lohitapattamālinī; Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṁ, Bhāsesamānāva giraṁ na muñcasi”.
“Hirāha devī manujehi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Sāhaṁ na sakkomi sudhampi yācituṁ; Kopīnarūpā viya yācanitthiyā”.
“Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, Eso hi dhammo na hi yācanā sudhā; Taṁ taṁ ayācantimahaṁ nimantaye, Sudhāya yañcicchasi tampi dammi te.
Sā tvaṁ mayā ajja sakamhi assame, Nimantitā kañcanavelliviggahe; Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, Taṁ pūjayitvāna sudhampi asniye”.
Sā kosiyenānumatā jutīmatā, Addhā hiri rammaṁ pāvisi yassamaṁ; Udakavantaṁ phalamariyapūjitaṁ, Apāpasattūpanisevitaṁ sadā.
Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, Ambā piyālā panasā ca kiṁsukā; Sobhañjanā loddamathopi padmakā, Kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā.
Sālā karerī bahukettha jambuyo, Assatthanigrodhamadhukavetasā; Uddālakā pāṭali sinduvārakā, Manuññagandhā mucalindaketakā.
Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā, Sāmākanīvāramathopi cīnakā; Mocā kadalī bahukettha sāliyo, Pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā.
Tassevuttarapassena, jātā pokkharaṇī sivā; Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā.
Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā; Siṅgū savaṅkā saṅkulā, satavaṅkā ca rohitā; Āḷigaggarakākiṇṇā, pāṭhīnā kākamacchakā.
Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā; Haṁsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā; Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā.
Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū; Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.
Palāsādā gavajā ca, mahiṁsā rohitā rurū; Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā; Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā.
Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, Dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā.
Sā suttacā nīladumābhilambitā, Vijju mahāmegharivānupajjatha; Tassā susambandhasiraṁ kusāmayaṁ, Suciṁ sugandhaṁ ajinūpasevitaṁ; Atricca kocchaṁ hirimetadabravi, “Nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṁ”.
Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, Yadicchamānāya jaṭājinandharo; Navehi pattehi sayaṁ sahūdakaṁ, Sudhābhihāsī turito mahāmuni.
Sā taṁ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, Iccabravi attamanā jaṭādharaṁ; “Handāhaṁ etarahi pūjitā tayā, Gaccheyyaṁ brahme tidivaṁ jitāvinī”.
Sā kosiyenānumatā jutīmatā, Udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, “Ayaṁ sudhā vāsava dehi me jayaṁ”.
Tamena sakkopi tadā apūjayi, Sahindadevā surakaññamuttamaṁ; Sā pañjalī devamanussapūjitā, Navamhi kocchamhi yadā upāvisi.
Tameva saṁsī punadeva mātaliṁ, Sahassanetto tidasānamindo; “Gantvāna vākyaṁ mama brūhi kosiyaṁ, ‘Āsāya saddhā siriyā ca kosiya; Hirī sudhaṁ kena malattha hetunā’”.
Taṁ suplavatthaṁ udatārayī rathaṁ, Daddallamānaṁ upakāriyasādisaṁ; Jambonadīsaṁ tapaneyyasannibhaṁ, Alaṅkataṁ kañcanacittasannibhaṁ.
Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, Hatthī gavāssā kikibyagghadīpiyo; Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino, Migettha veḷuriyamayā yudhā yutā.
Tatthassarājaharayo ayojayuṁ, Dasasatāni susunāgasādise; Alaṅkate kañcanajāluracchade, Āveḷine saddagame asaṅgite.
Taṁ yānaseṭṭhaṁ abhiruyha mātali, Disā imāyo abhinādayittha; Nabhañca selañca vanappatiniñca, Sasāgaraṁ pabyathayittha mediniṁ.
Sa khippameva upagamma assamaṁ, Pāvāramekaṁsakato katañjalī; Bahussutaṁ vuddhaṁ vinītavantaṁ, Iccabravī mātali devabrāhmaṇaṁ.
“Indassa vākyaṁ nisāmehi kosiya, Dūto ahaṁ pucchati taṁ purindado; ‘Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, Hirī sudhaṁ kena malattha hetunā’”.
“Andhā sirī maṁ paṭibhāti mātali, Saddhā aniccā pana devasārathi; Āsā visaṁvādikasammatā hi me, Hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā”.
“Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, Jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo; Tā chandarāgaṁ purisesu uggataṁ, Hiriyā nivārenti sacittamattano.
Saṅgāmasīse sarasattisaṁyute, Parājitānaṁ patataṁ palāyinaṁ; Hiriyā nivattanti jahitva jīvitaṁ, Te sampaṭicchanti punā hirīmanā.
Velā yathā sāgaravegavārinī, Hirāya hi pāpajanaṁ nivārinī; Taṁ sabbaloke hirimariyapūjitaṁ, Indassa taṁ vedaya devasārathi”.
“Ko te imaṁ kosiya diṭṭhimodahi, Brahmā mahindo atha vā pajāpati; Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, Dhītā mahindassa mahesi jāyatha”.
“Handehi dāni tidivaṁ apakkama, Rathaṁ samāruyha mamāyitaṁ imaṁ; Indo ca taṁ indasagotta kaṅkhati, Ajjeva tvaṁ indasahabyataṁ vaja”.
“Evaṁ visujjhanti apāpakammino, Atho suciṇṇassa phalaṁ na nassati; Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṁ, Sabbeva te indasahabyataṁ gatā.
Hirī uppalavaṇṇāsi, kosiyo dānapati bhikkhu; Anuruddho pañcasikho, ānando āsi mātali.
Sūriyo kassapo bhikkhu, moggallānosi candimā; Nārado sāriputtosi, sambuddho āsi vāsavo”ti.
Sudhābhojanajātakaṁ tatiyaṁ.