- Therāpadāna
- Buddhavagga
Upālittheraapadāna
“Nagare haṁsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo; Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā.
Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṁ vedāna pāragū; Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṁ gato.
Paribbājā ekasikhā, gotamā buddhasāvakā; Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā.
Tepi maṁ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti; Bahujjano maṁ pūjeti, nāhaṁ pūjemi kiñcanaṁ.
Pūjārahaṁ na passāmi, mānatthaddho ahaṁ tadā; Buddhoti vacanaṁ natthi, tāva nuppajjate jino.
Accayena ahorattaṁ, padumuttaranāmako; Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā.
Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane; Upāgami tadā buddho, nagaraṁ haṁsasavhayaṁ.
Pitu atthāya so buddho, dhammaṁ desesi cakkhumā; Tena kālena parisā, samantā yojanaṁ tadā.
Sammato manujānaṁ so, sunando nāma tāpaso; Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā.
Catusaccaṁ pakāsente, seṭṭhe ca pupphamaṇḍape; Koṭisatasahassānaṁ, dhammābhisamayo ahu.
Sattarattindivaṁ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo; Aṭṭhame divase patte, sunandaṁ kittayī jino.
Devaloke manusse vā, saṁsaranto ayaṁ bhave; Sabbesaṁ pavaro hutvā, bhavesu saṁsarissati.
Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako.
Evaṁ kittayi sambuddho, sunandaṁ tāpasaṁ tadā; Hāsayanto janaṁ sabbaṁ, dassayanto sakaṁ balaṁ.
Katañjalī namassanti, sunandaṁ tāpasaṁ janā; Buddhe kāraṁ karitvāna, sodhesi gatimattano.
Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṁ; Ahampi kāraṁ kassāmi, yathā passāmi gotamaṁ.
Evāhaṁ cintayitvāna, kiriyaṁ cintayiṁ mama; Kyāhaṁ kammaṁ ācarāmi, puññakkhette anuttare.
Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane; Vinaye agganikkhitto, taṁ ṭhānaṁ patthaye ahaṁ.
Idaṁ me amitaṁ bhogaṁ, akkhobhaṁ sāgarūpamaṁ; Tena bhogena buddhassa, ārāmaṁ māpaye ahaṁ.
Sobhanaṁ nāma ārāmaṁ, nagarassa puratthato; Kiṇitvā satasahassena, saṅghārāmaṁ amāpayiṁ.
Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā; Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṁ amāpayiṁ.
Jantāgharaṁ aggisālaṁ, atho udakamāḷakaṁ; Nhānagharaṁ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṁ.
Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane; Ārāmikañca bhesajjaṁ, sabbametaṁ adāsahaṁ.
Ārakkhaṁ paṭṭhapetvāna, pākāraṁ kārayiṁ daḷhaṁ; Mā naṁ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṁ.
Satasahassenāvāsaṁ, saṅghārāme amāpayiṁ; Vepullaṁ taṁ māpayitvā, sambuddhaṁ upanāmayiṁ.
Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṁ muni; Niyyādessāmi taṁ vīra, adhivāsehi cakkhuma.
Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṁ paṭiggaho; Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako.
Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino; Bhojanaṁ paṭiyādetvā, kālamārocayiṁ ahaṁ.
Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako; Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṁ me upāgami.
Nisinnaṁ kālamaññāya, annapānena tappayiṁ; Bhuttāviṁ kālamaññāya, idaṁ vacanamabraviṁ.
Kīto satasahassena, tattakeneva kārito; Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṁ muni.
Iminārāmadānena, cetanāpaṇidhīhi ca; Bhave nibbattamānohaṁ, labhāmi mama patthitaṁ.
Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṁ sumāpitaṁ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṁ vacanamabravi.
Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṁ sumāpitaṁ; Tamahaṁ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressantimaṁ niccaṁ, saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
Saṭṭhi tūrasahassāni, bheriyo samalaṅkatā; Parivāressantimaṁ niccaṁ, saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressantimaṁ niccaṁ, saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
Tiṁsakappasahassāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṁ devindo, devarajjaṁ karissati.
Devarājena pattabbaṁ, sabbaṁ paṭilabhissati; Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṁ karissati.
Sahassakkhattuṁ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati; Pathabyā rajjaṁ vipulaṁ, gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
Vinaye pāramiṁ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido; Jinasāsanaṁ dhārento, viharissatināsavo.
Sabbametaṁ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati.
Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṁ; So me attho anuppatto, sabbasaṁyojanakkhayo.
Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito; Sūle sātaṁ avindanto, parimuttiṁva icchati.
Tathevāhaṁ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito; Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito.
Bhave sātaṁ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi; Parimuttiṁ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito.
Yathā visādo puriso, visena paripīḷito; Agadaṁ so gaveseyya, visaghātāyupāyanaṁ.
Gavesamāno passeyya, agadaṁ visaghātakaṁ; Taṁ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā.
Tathevāhaṁ mahāvīra, yathā visahato naro; Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṁ.
Dhammāgadaṁ gavesanto, addakkhiṁ sakyasāsanaṁ; Aggaṁ sabbosadhānaṁ taṁ, sabbasallavinodanaṁ.
Dhammosadhaṁ pivitvāna, visaṁ sabbaṁ samūhaniṁ; Ajarāmaraṁ sītibhāvaṁ, nibbānaṁ phassayiṁ ahaṁ.
Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito; Bhūtavejjaṁ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā.
Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṁ; Tassa so vihane bhūtaṁ, samūlañca vināsaye.
Tathevāhaṁ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito; Ñāṇālokaṁ gavesāmi, tamato parimuttiyā.
Athaddasaṁ sakyamuniṁ, kilesatamasodhanaṁ; So me tamaṁ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṁ.
Saṁsārasotaṁ sañchindiṁ, taṇhāsotaṁ nivārayiṁ; Bhavaṁ ugghāṭayiṁ sabbaṁ, bhūtavejjova mūlato.
Garuḷo yathā opatati, pannagaṁ bhakkhamattano; Samantā yojanasataṁ, vikkhobheti mahāsaraṁ.
Pannagaṁ so gahetvāna, adhosīsaṁ viheṭhayaṁ; Ādāya so pakkamati, yenakāmaṁ vihaṅgamo.
Tathevāhaṁ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī; Asaṅkhataṁ gavesanto, dose vikkhālayiṁ ahaṁ.
Diṭṭho ahaṁ dhammavaraṁ, santipadamanuttaraṁ; Ādāya viharāmetaṁ, garuḷo pannagaṁ yathā.
Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane; Tassā vassasahassena, ekaṁ nibbattate phalaṁ.
Taṁ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati; Devānaṁ sā piyā evaṁ, āsāvatī latuttamā.
Satasahassupādāya, tāhaṁ paricare muni; Sāyaṁ pātaṁ namassāmi, devā āsāvatiṁ yathā.
Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā; Dūrāgatampi maṁ santaṁ, khaṇoyaṁ na virādhayi.
Paṭisandhiṁ na passāmi, vicinanto bhave ahaṁ; Nirūpadhi vippamutto, upasanto carāmahaṁ.
Yathāpi padumaṁ nāma, sūriyaraṁsena pupphati; Tathevāhaṁ mahāvīra, buddharaṁsena pupphito.
Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo sadā; Meghesu gajjamānesu, gabbhaṁ gaṇhanti tā sadā.
Cirampi gabbhaṁ dhārenti, yāva megho na gajjati; Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati.
Padumuttarabuddhassa, dhammameghena gajjato; Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṁ agaṇhahaṁ.
Satasahassupādāya, puññagabbhaṁ dharemahaṁ; Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati.
Yadā tuvaṁ sakyamuni, ramme kapilavatthave; Gajjasi dhammameghena, bhārato parimuccahaṁ.
Suññataṁ animittañca, Tathāppaṇihitampi ca; Caturo ca phale sabbe, Dhammevaṁ vijanayiṁ ahaṁ.
Dutiyabhāṇavāraṁ.
Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṁ; So me attho anuppatto, santipadamanuttaraṁ.
Vinaye pāramiṁ patto, yathāpi pāṭhiko isi; Na me samasamo atthi, dhāremi sāsanaṁ ahaṁ.
Vinaye khandhake cāpi, tikacchede ca pañcame; Ettha me vimati natthi, akkhare byañjanepi vā.
Niggahe paṭikamme ca, ṭhānāṭhāne ca kovido; Osāraṇe vuṭṭhāpane, sabbattha pāramiṁ gato.
Vinaye khandhake vāpi, nikkhipitvā padaṁ ahaṁ; Ubhato viniveṭhetvā, rasato osareyyahaṁ.
Niruttiyā sukusalo, atthānatthe ca kovido; Anaññātaṁ mayā natthi, ekaggo satthu sāsane.
Rūpadakkho ahaṁ ajja, sakyaputtassa sāsane; Kaṅkhaṁ sabbaṁ vinodemi, chindāmi sabbasaṁsayaṁ.
Padaṁ anupadañcāpi, akkharañcāpi byañjanaṁ; Nidāne pariyosāne, sabbattha kovido ahaṁ.
Yathāpi rājā balavā, niggaṇhitvā parantape; Vijinitvāna saṅgāmaṁ, nagaraṁ tattha māpaye.
Pākāraṁ parikhañcāpi, esikaṁ dvārakoṭṭhakaṁ; Aṭṭālake ca vividhe, kāraye nagare bahū.
Siṅghāṭakaṁ caccarañca, suvibhattantarāpaṇaṁ; Kārayeyya sabhaṁ tattha, atthānatthavinicchayaṁ.
Nigghātatthaṁ amittānaṁ, chiddāchiddañca jānituṁ; Balakāyassa rakkhāya, senāpaccaṁ ṭhapeti so.
Ārakkhatthāya bhaṇḍassa, nidhānakusalaṁ naraṁ; Mā me bhaṇḍaṁ vinassīti, bhaṇḍarakkhaṁ ṭhapeti so.
Mamatto hoti yo rañño, vuddhiṁ yassa ca icchati; Tassādhikaraṇaṁ deti, mittassa paṭipajjituṁ.
Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidaṁ; Ajjhāyakaṁ mantadharaṁ, porohicce ṭhapeti so.
Etehaṅgehi sampanno, khattiyoti pavuccati; Sadā rakkhanti rājānaṁ, cakkavākova dukkhitaṁ.
Tatheva tvaṁ mahāvīra, hatāmittova khattiyo; Sadevakassa lokassa, dhammarājāti vuccati.
Titthiye nihanitvāna, mārañcāpi sasenakaṁ; Tamandhakāraṁ vidhamitvā, dhammanagaraṁ amāpayi.
Sīlaṁ pākārakaṁ tattha, ñāṇaṁ te dvārakoṭṭhakaṁ; Saddhā te esikā vīra, dvārapālo ca saṁvaro.
Satipaṭṭhānamaṭṭālaṁ, paññā te caccaraṁ mune; Iddhipādañca siṅghāṭaṁ, dhammavīthi sumāpitā.
Suttantaṁ abhidhammañca, vinayañcāpi kevalaṁ; Navaṅgaṁ buddhavacanaṁ, esā dhammasabhā tava.
Suññataṁ animittañca, vihārañcappaṇīhitaṁ; Āneñjañca nirodho ca, esā dhammakuṭī tava.
Paññāya aggo nikkhitto, paṭibhāne ca kovido; Sāriputtoti nāmena, dhammasenāpatī tava.
Cutūpapātakusalo, iddhiyā pāramiṁ gato; Kolito nāma nāmena, porohicco tavaṁ mune.
Porāṇakavaṁsadharo, uggatejo durāsado; Dhutavādīguṇenaggo, akkhadasso tavaṁ mune.
Bahussuto dhammadharo, Sabbapāṭhī ca sāsane; Ānando nāma nāmena, Dhammārakkho tavaṁ mune.
Ete sabbe atikkamma, pamesi bhagavā mamaṁ; Vinicchayaṁ me pādāsi, vinaye viññudesitaṁ.
Yo koci vinaye pañhaṁ, pucchati buddhasāvako; Tattha me cintanā natthi, taññevatthaṁ kathemahaṁ.
Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā taṁ mahāmuni; Vinaye mādiso natthi, kuto bhiyyo bhavissati.
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, evaṁ gajjati gotamo; Upālissa samo natthi, vinaye khandhakesu ca.
Yāvatā buddhabhaṇitaṁ, navaṅgaṁ satthusāsanaṁ; Vinayogadhaṁ taṁ sabbaṁ, vinayamūlapassino.
Mama kammaṁ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṁ.
Satasahassupādāya, imaṁ ṭhānaṁ apatthayiṁ; So me attho anuppatto, vinaye pāramiṁ gato.
Sakyānaṁ nandijanano, kappako āsahaṁ pure; Vijahitvāna taṁ jātiṁ, putto jāto mahesino.
Ito dutiyake kappe, Añjaso nāma khattiyo; Anantatejo amitayaso, Bhūmipālo mahaddhano.
Tassa rañño ahaṁ putto, candano nāma khattiyo; Jātimadenupatthaddho, yasabhogamadena ca.
Nāgasatasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Tidhāpabhinnā mātaṅgā, parivārenti maṁ sadā.
Sabalehi paretohaṁ, uyyānaṁ gantukāmako; Āruyha sirikaṁ nāgaṁ, nagarā nikkhamiṁ tadā.
Caraṇena ca sampanno, guttadvāro susaṁvuto; Devalo nāma sambuddho, āgacchi purato mama.
Pesetvā sirikaṁ nāgaṁ, buddhaṁ āsādayiṁ tadā; Tato sañjātakopo so, nāgo nuddharate padaṁ.
Nāgaṁ duṭṭhamanaṁ disvā, buddhe kodhaṁ akāsahaṁ; Vihesayitvā sambuddhaṁ, uyyānaṁ agamāsahaṁ.
Sātaṁ tattha na vindāmi, siro pajjalito yathā; Pariḷāhena ḍayhāmi, macchova baḷisādako.
Sasāgarantā pathavī, ādittā viya hoti me; Pitu santikupāgamma, idaṁ vacanamabraviṁ.
Āsīvisaṁva kupitaṁ, aggikkhandhaṁva āgataṁ; Mattaṁva kuñjaraṁ dantiṁ, yaṁ sayambhumasādayiṁ.
Āsādito mayā buddho, ghoro uggatapo jino; Purā sabbe vinassāma, khamāpessāma taṁ muniṁ.
No ce taṁ nijjhāpessāma, attadantaṁ samāhitaṁ; Orena sattadivasā, raṭṭhaṁ me vidhamissati.
Sumekhalo kosiyo ca, siggavo cāpi sattako; Āsādayitvā isayo, duggatā te saraṭṭhakā.
Yadā kuppanti isayo, saññatā brahmacārino; Sadevakaṁ vināsenti, sasāgaraṁ sapabbataṁ.
Tiyojanasahassamhi, purise sannipātayiṁ; Accayaṁ desanatthāya, sayambhuṁ upasaṅkamiṁ.
Allavatthā allasirā, sabbeva pañjalīkatā; Buddhassa pāde nipatitvā, idaṁ vacanamabravuṁ.
Khamassu tvaṁ mahāvīra, abhiyācati taṁ jano; Pariḷāhaṁ vinodehi, mā no raṭṭhaṁ vināsaya.
Sadevamānusā sabbe, sadānavā sarakkhasā; Ayomayena kūṭena, siraṁ bhindeyyu me sadā.
Dake aggi na saṇṭhāti, bījaṁ sele na rūhati; Agade kimi na saṇṭhāti, kopo buddhe na jāyati.
Yathā ca bhūmi acalā, appameyyo ca sāgaro; Anantako ca ākāso, evaṁ buddhā akhobhiyā.
Sadā khantā mahāvīrā, khamitā ca tapassino; Khantānaṁ khamitānañca, gamanaṁ taṁ na vijjati.
Idaṁ vatvāna sambuddho, pariḷāhaṁ vinodayaṁ; Mahājanassa purato, nabhaṁ abbhuggami tadā.
Tena kammenahaṁ vīra, hīnattaṁ ajjhupāgato; Samatikkamma taṁ jātiṁ, pāvisiṁ abhayaṁ puraṁ.
Tadāpi maṁ mahāvīra, ḍayhamānaṁ susaṇṭhitaṁ; Pariḷāhaṁ vinodesi, sayambhuñca khamāpayiṁ.
Ajjāpi maṁ mahāvīra, ḍayhamānaṁ tihaggibhi; Nibbāpesi tayo aggī, sītibhāvañca pāpayī.
Yesaṁ sotāvadhānatthi, suṇātha mama bhāsato; Atthaṁ tumhaṁ pavakkhāmi, yathā diṭṭhaṁ padaṁ mama.
Sayambhuṁ taṁ vimānetvā, santacittaṁ samāhitaṁ; Tena kammenahaṁ ajja, jātomhi nīcayoniyaṁ.
Mā vo khaṇaṁ virādhetha, khaṇātītā hi socare; Sadatthe vāyameyyātha, khaṇo vo paṭipādito.
Ekaccānañca vamanaṁ, ekaccānaṁ virecanaṁ; Visaṁ halāhalaṁ eke, ekaccānañca osadhaṁ.
Vamanaṁ paṭipannānaṁ, phalaṭṭhānaṁ virecanaṁ; Osadhaṁ phalalābhīnaṁ, puññakkhettaṁ gavesinaṁ.
Sāsanena viruddhānaṁ, visaṁ halāhalaṁ yathā; Āsīviso diṭṭhaviso, evaṁ jhāpeti taṁ naraṁ.
Sakiṁ pītaṁ halāhalaṁ, uparundhati jīvitaṁ; Sāsanena virujjhitvā, kappakoṭimhi ḍayhati.
Khantiyā avihiṁsāya, mettacittavatāya ca; Sadevakaṁ so tāreti, tasmā vo avirodhiyā.
Lābhālābhe na sajjanti, sammānanavimānane; Pathavīsadisā buddhā, tasmā te na virodhiyā.
Devadatte ca vadhake, core aṅgulimālake; Rāhule dhanapāle ca, sabbesaṁ samako muni.
Etesaṁ paṭigho natthi, rāgomesaṁ na vijjati; Sabbesaṁ samako buddho, vadhakassorasassa ca.
Panthe disvāna kāsāvaṁ, chaḍḍitaṁ mīḷhamakkhitaṁ; Sirasmiṁ añjaliṁ katvā, vanditabbaṁ isiddhajaṁ.
Abbhatītā ca ye buddhā, vattamānā anāgatā; Dhajenānena sujjhanti, tasmā ete namassiyā.
Satthukappaṁ suvinayaṁ, dhāremi hadayenahaṁ; Namassamāno vinayaṁ, viharissāmi sabbadā.
Vinayo āsayo mayhaṁ, vinayo ṭhānacaṅkamaṁ; Kappemi vinaye vāsaṁ, vinayo mama gocaro.
Vinaye pāramippatto, samathe cāpi kovido; Upāli taṁ mahāvīra, pāde vandati satthuno.
So ahaṁ vicarissāmi, gāmā gāmaṁ purā puraṁ; Namassamāno sambuddhaṁ, dhammassa ca sudhammataṁ.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ, bhavā sabbe samūhatā; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
Svāgataṁ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
Upālittherassāpadānaṁ chaṭṭhaṁ.