- Buddhavaṁsa
21 Vipassībuddhavaṁsa
“Phussassa ca aparena, sambuddho dvipaduttamo; Vipassī nāma nāmena, loke uppajji cakkhumā.
Avijjaṁ sabbaṁ padāletvā, patto sambodhimuttamaṁ; Dhammacakkaṁ pavattetuṁ, pakkāmi bandhumatīpuraṁ.
Dhammacakkaṁ pavattetvā, ubho bodhesi nāyako; Gaṇanāya na vattabbo, paṭhamābhisamayo ahu.
Punāparaṁ amitayaso, tattha saccaṁ pakāsayi; Caturāsītisahassānaṁ, dutiyābhisamayo ahu.
Caturāsītisahassāni, sambuddhaṁ anupabbajuṁ; Tesamārāmapattānaṁ, dhammaṁ desesi cakkhumā.
Sabbākārena bhāsato, sutvā upanisādino; Tepi dhammavaraṁ gantvā, tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ, vipassissa mahesino; Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ, santacittāna tādinaṁ.
Aṭṭhasaṭṭhisatasahassānaṁ, Paṭhamo āsi samāgamo; Bhikkhusatasahassānaṁ, Dutiyo āsi samāgamo.
Asītibhikkhusahassānaṁ, tatiyo āsi samāgamo; Tattha bhikkhugaṇamajjhe, sambuddho atirocati.
Ahaṁ tena samayena, nāgarājā mahiddhiko; Atulo nāma nāmena, puññavanto jutindharo.
Nekānaṁ nāgakoṭīnaṁ, parivāretvānahaṁ tadā; Vajjanto dibbaturiyehi, lokajeṭṭhaṁ upāgamiṁ.
Upasaṅkamitvā sambuddhaṁ, Vipassiṁ lokanāyakaṁ; Maṇimuttaratanakhacitaṁ, Sabbābharaṇavibhūsitaṁ; Nimantetvā dhammarājassa, Suvaṇṇapīṭhamadāsahaṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi, saṅghamajjhe nisīdiya; ‘Ekanavutito kappe, ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā, nikkhamitvā tathāgato; Padhānaṁ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ, nisīditvā tathāgato; Tattha pāyāsaṁ paggayha, nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi, pāyāsaṁ ada so jino; Paṭiyattavaramaggena, bodhimūlamupehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā, bodhimaṇḍaṁ anuttaro; Assatthamūle sambodhiṁ, bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati; Pitā suddhodano nāma, ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā; Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā; Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā; Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā; Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.
Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā; Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā; Āyu vassasataṁ tassa, gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ, …pe… hessāma sammukhā imaṁ’.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā, bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ; Uttariṁ vatamadhiṭṭhāsiṁ, dasapāramipūriyā.
Nagaraṁ bandhumatī nāma, bandhumā nāma khattiyo; Mātā bandhumatī nāma, vipassissa mahesino.
Aṭṭhavassasahassāni, agāraṁ ajjha so vasi; Nando sunando sirimā, tayo pāsādamuttamā.
Ticattārīsasahassāni, Nāriyo samalaṅkatā; Sudassanā nāma sā nārī, Samavattakkhandho nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā, rathayānena nikkhami; Anūnaaṭṭhamāsāni, padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo, vipassī lokanāyako; Vatti cakkaṁ mahāvīro, migadāye naruttamo.
Khaṇḍo ca tissanāmo ca, ahesuṁ aggasāvakā; Asoko nāmupaṭṭhāko, vipassissa mahesino.
Candā ca candamittā ca, ahesuṁ aggasāvikā; Bodhi tassa bhagavato, pāṭalīti pavuccati.
Punabbasumitto nāgo ca, ahesuṁ aggupaṭṭhakā; Sirimā uttarā ceva, ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Asītihatthamubbedho, vipassī lokanāyako; Pabhā niddhāvati tassa, samantā sattayojane.
Asītivassasahassāni, āyu buddhassa tāvade; Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṁ bahuṁ.
Bahudevamanussānaṁ, bandhanā parimocayi; Maggāmaggañca ācikkhi, avasesaputhujjane.
Ālokaṁ dassayitvāna, desetvā amataṁ padaṁ; Jalitvā aggikkhandhova, nibbuto so sasāvako.
Iddhivaraṁ puññavaraṁ, lakkhaṇañca kusumitaṁ; Sabbaṁ tamantarahitaṁ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.
Vipassī jinavaro buddho, Sumittārāmamhi nibbuto; Tatthevassa thūpavaro, Sattayojanamussito”ti.
Vipassissa bhagavato vaṁso ekūnavīsatimo.