• Vimānavatthu
  • Purisavimāna
  • Mahārathavagga

14. Mahārathavimānavatthu

“Sahassayuttaṁ hayavāhanaṁ subhaṁ, Āruyhimaṁ sandanaṁ nekacittaṁ; Uyyānabhūmiṁ abhito anukkamaṁ, Purindado bhūtapatīva vāsavo.

Sovaṇṇamayā te rathakubbarā ubho, Phalehi aṁsehi atīva saṅgatā; Sujātagumbā naravīraniṭṭhitā, Virocatī pannaraseva cando.

Suvaṇṇajālāvatato ratho ayaṁ, Bahūhi nānāratanehi cittito; Sunandighoso ca subhassaro ca, Virocatī cāmarahatthabāhubhi.

Imā ca nābhyo manasābhinimmitā, Rathassa pādantaramajjhabhūsitā; Imā ca nābhyo satarājicittitā, Sateratā vijjurivappabhāsare.

Anekacittāvatato ratho ayaṁ, Puthū ca nemī ca sahassaraṁsiko; Tesaṁ saro suyyati vaggurūpo, Pañcaṅgikaṁ tūriyamivappavāditaṁ.

Sirasmiṁ cittaṁ maṇicandakappitaṁ, Sadā visuddhaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ; Suvaṇṇarājīhi atīva saṅgataṁ, Veḷuriyarājīva atīva sobhati.

Ime ca vāḷī maṇicandakappitā, Ārohakambū sujavā brahūpamā; Brahā mahantā balino mahājavā, Mano tavaññāya tatheva siṁsare.

Ime ca sabbe sahitā catukkamā, Mano tavaññāya tatheva siṁsare; Samaṁ vahantī mudukā anuddhatā, Āmodamānā turagānamuttama.

Dhunanti vagganti patanti cambare, Abbhuddhunantā sukate piḷandhane; Tesaṁ saro suyyati vaggurūpo, Pañcaṅgikaṁ tūriyamivappavāditaṁ.

Rathassa ghoso apiḷandhanāna ca, Khurassa nādo abhihiṁsanāya ca; Ghoso suvaggū samitassa suyyati, Gandhabbatūriyāni vicitrasaṁvane.

Rathe ṭhitā tā migamandalocanā, Āḷārapamhā hasitā piyaṁvadā; Veḷuriyajālāvatatā tanucchavā, Sadeva gandhabbasūraggapūjitā.

Tā rattarattambarapītavāsasā, Visālanettā abhirattalocanā; Kule sujātā sutanū sucimhitā, Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā.

Tā kambukeyūradharā suvāsasā, Sumajjhimā ūruthanūpapannā; Vaṭṭaṅguliyo sumukhā sudassanā, Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā.

Aññā suveṇī susu missakesiyo, Samaṁ vibhattāhi pabhassarāhi ca; Anubbatā tā tava mānase ratā, Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā.

Āveḷiniyo padumuppalacchadā, Alaṅkatā candanasāravāsitā; Anubbatā tā tava mānase ratā, Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā.

Tā māliniyo padumuppalacchadā, Alaṅkatā candanasāravāsitā; Anubbatā tā tava mānase ratā, Rathe ṭhitā pañjalikā upaṭṭhitā.

Kaṇṭhesu te yāni piḷandhanāni, Hatthesu pādesu tatheva sīse; Obhāsayantī dasa sabbaso disā, Abbhuddayaṁ sāradikova bhāṇumā.

Vātassa vegena ca sampakampitā, Bhujesu mālā apiḷandhanāni ca; Muñcanti ghosaṁ ruciraṁ suciṁ subhaṁ, Sabbehi viññūhi sutabbarūpaṁ.

Uyyānabhūmyā ca duvaddhato ṭhitā, Rathā ca nāgā tūriyāni ca saro; Tameva devinda pamodayanti, Vīṇā yathā pokkharapattabāhubhi.

Imāsu vīṇāsu bahūsu vaggūsu, Manuññarūpāsu hadayeritaṁ pītiṁ; Pavajjamānāsu atīva accharā, Bhamanti kaññā padumesu sikkhitā.

Yadā ca gītāni ca vāditāni ca, Naccāni cimāni samenti ekato; Athettha naccanti athettha accharā, Obhāsayantī ubhato varitthiyo.

So modasi tūriyagaṇappabodhano, Mahīyamāno vajirāvudhoriva; Imāsu vīṇāsu bahūsu vaggūsu, Manuññarūpāsu hadayeritaṁ pītiṁ.

Kiṁ tvaṁ pure kammamakāsi attanā, Manussabhūto purimāya jātiyā; Uposathaṁ kaṁ vā tuvaṁ upāvasi, Kaṁ dhammacariyaṁ vatamābhirocayi.

Nayīdamappassa katassa kammuno, Pubbe suciṇṇassa uposathassa vā; Iddhānubhāvo vipulo ayaṁ tava, Yaṁ devasaṅghaṁ abhirocase bhusaṁ.

Dānassa te idaṁ phalaṁ, atho sīlassa vā pana; Atho añjalikammassa, taṁ me akkhāhi pucchito”ti.

So devaputto attamano, moggallānena pucchito; Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi, yassa kammassidaṁ phalanti.

“Jitindriyaṁ buddhamanomanikkamaṁ, Naruttamaṁ kassapamaggapuggalaṁ; Avāpurantaṁ amatassa dvāraṁ, Devātidevaṁ satapuññalakkhaṇaṁ.

Tamaddasaṁ kuñjaramoghatiṇṇaṁ, Suvaṇṇasiṅgīnadabimbasādisaṁ; Disvāna taṁ khippamahuṁ sucīmano, Tameva disvāna subhāsitaddhajaṁ.

Tamannapānaṁ athavāpi cīvaraṁ, Suciṁ paṇītaṁ rasasā upetaṁ; Pupphābhikkiṇamhi sake nivesane, Patiṭṭhapesiṁ sa asaṅgamānaso.

Tamannapānena ca cīvarena ca, Khajjena bhojjena ca sāyanena ca; Santappayitvā dvipadānamuttamaṁ, So saggaso devapure ramāmahaṁ.

Etenupāyena imaṁ niraggaḷaṁ, Yaññaṁ yajitvā tividhaṁ visuddhaṁ; Pahāyahaṁ mānusakaṁ samussayaṁ, Indūpamo devapure ramāmahaṁ.

Āyuñca vaṇṇañca sukhaṁ balañca, Paṇītarūpaṁ abhikaṅkhatā muni; Annañca pānañca bahuṁ susaṅkhataṁ, Patiṭṭhapetabbamasaṅgamānase.

Nayimasmiṁ loke parasmiṁ vā pana, Buddhena seṭṭho va samo va vijjati; Āhuneyyānaṁ paramāhutiṁ gato, Puññatthikānaṁ vipulapphalesinan”ti.

Mahārathavimānaṁ cuddasamaṁ.

Mahārathavaggo pañcamo.

Tassuddānaṁ

Maṇḍūko revatī chatto, Kakkaṭo dvārapālako; Dve karaṇīyā dve sūci, Tayo nāgā ca dve rathā; Purisānaṁ paṭhamo vaggo pavuccatīti.

Bhāṇavāraṁ tatiyaṁ.