- Jātaka
- Mahānipāta
- Mūgapakkhavagga
Vessantarajātaka
1. Dasavarakathā
“Phussatī varavaṇṇābhe, varassu dasadhā vare; Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṁ tuyhaṁ manaso piyaṁ”.
“Devarāja namo tyatthu, kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; Rammā cāvesi maṁ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṁ”.
“Na ceva te kataṁ pāpaṁ, na ca me tvamasi appiyā; Puññañca te parikkhīṇaṁ, yena tevaṁ vadāmahaṁ.
Santike maraṇaṁ tuyhaṁ, vinābhāvo bhavissati; Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato”.
“Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Sivirājassa bhaddante, tattha assaṁ nivesane.
Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī; Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṁ purindada.
Puttaṁ labhetha varadaṁ, yācayogaṁ amacchariṁ; Pūjitaṁ paṭirājūhi, kittimantaṁ yasassinaṁ.
Gabbhaṁ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṁ anunnataṁ; Kucchi anunnato assa, cāpaṁva likhitaṁ samaṁ.
Thanā me nappapateyyuṁ, palitā na santu vāsava; Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye.
Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute; Khujjacelāpakākiṇṇe, sūtamāgadhavaṇṇite.
Citraggaḷerughusite, surāmaṁsapabodhane; Sivirājassa bhaddante, tatthassaṁ mahesī piyā”.
“Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane; Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare”.
Idaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Phussatiyā varaṁ datvā, anumodittha vāsavo.
Dasavarakathā nāma.
“Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā; Paggayha dakkhiṇaṁ bāhuṁ, kiṁ maṁ yācanti brāhmaṇā”.
“Ratanaṁ deva yācāma, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Dadāhi pavaraṁ nāgaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ”.
“Dadāmi na vikampāmi, yaṁ maṁ yācanti brāhmaṇā; Pabhinnaṁ kuñjaraṁ dantiṁ, opavayhaṁ gajuttamaṁ”.
Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso; Brāhmaṇānaṁ adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Hatthināge padinnamhi, khubhittha nagaraṁ tadā.
Samākulaṁ puraṁ āsi, ghoso ca vipulo mahā; Hatthināge padinnamhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā; Disvā nāgaṁ nīyamānaṁ, te rañño paṭivedayuṁ.
“Vidhamaṁ deva te raṭṭhaṁ, putto vessantaro tava; Kathaṁ no hatthinaṁ dajjā, nāgaṁ raṭṭhassa pūjitaṁ.
Kathaṁ no kuñjaraṁ dajjā, īsādantaṁ urūḷhavaṁ; Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ, sabbasetaṁ gajuttamaṁ.
Paṇḍukambalasañchannaṁ, pabhinnaṁ sattumaddanaṁ; Dantiṁ savāḷabījaniṁ, setaṁ kelāsasādisaṁ.
Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ, Sāthabbanaṁ sahatthipaṁ; Aggayānaṁ rājavāhiṁ, Brāhmaṇānaṁ adā gajaṁ.
Annaṁ pānañca yo dajjā, vatthasenāsanāni ca; Etaṁ kho dānaṁ patirūpaṁ, etaṁ kho brāhmaṇārahaṁ.
Ayaṁ te vaṁsarājā no, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; Kathaṁ vessantaro putto, gajaṁ bhājeti sañjaya.
Sace tvaṁ na karissasi, sivīnaṁ vacanaṁ idaṁ; Maññe taṁ saha puttena, sivī hatthe karissare”.
“Kāmaṁ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṁ sivīnaṁ vacanā, rājaputtaṁ adūsakaṁ; Pabbājeyyaṁ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso.
Kāmaṁ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṁ sivīnaṁ vacanā, rājaputtaṁ adūsakaṁ; Pabbājeyyaṁ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo.
Na cāhaṁ tasmiṁ dubbheyyaṁ, ariyasīlavato hi so; Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṁ; Kathaṁ vessantaraṁ puttaṁ, satthena ghātayāmase”.
“Mā naṁ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho; Pabbājehi ca naṁ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate”.
“Eso ce sivīnaṁ chando, chandaṁ na panudāmase; Imaṁ so vasatu rattiṁ, kāme ca paribhuñjatu.
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṁ.
Uṭṭhehi katte taramāno, gantvā vessantaraṁ vada; ‘Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṁ’”.
Sa kattā taramānova, sivirājena pesito; Āmuttahatthābharaṇo, suvattho candanabhūsito.
Sīsaṁ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo; Upāgami puraṁ rammaṁ, vessantaranivesanaṁ.
Tatthaddasa kumāraṁ so, ramamānaṁ sake pure; Parikiṇṇaṁ amaccehi, tidasānaṁva vāsavaṁ.
So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṁbravi; “Dukkhaṁ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha”.
Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi; “Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo.
Dukkhaṁ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṁ; Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṁ”.
“Kismiṁ me sivayo kuddhā, nāhaṁ passāmi dukkaṭaṁ; Taṁ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṁ”.
“Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṁ”.
“Hadayaṁ cakkhumpahaṁ dajjaṁ, Kiṁ me bāhirakaṁ dhanaṁ; Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā, Muttā veḷuriyā maṇi.
Dakkhiṇaṁ vāpahaṁ bāhuṁ, disvā yācakamāgate; Dadeyyaṁ na vikampeyyaṁ, dāne me ramate mano.
Kāmaṁ maṁ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā; Neva dānā viramissaṁ, kāmaṁ chindantu sattadhā”.
Evaṁ taṁ sivayo āhu, negamā ca samāgatā; “Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṁ pati; Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato”.
“Sohaṁ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā; Rattindivaṁ me khamatha, yāva dānaṁ dadāmahaṁ”.
Āmantayittha rājā naṁ, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ; “Yaṁ te kiñci mayā dinnaṁ, dhanaṁ dhaññañca vijjati.
Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā, muttā veḷuriyā bahū; Sabbaṁ taṁ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṁ dhanaṁ”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Kuhiṁ deva nidahāmi, taṁ me akkhāhi pucchito”.
“Sīlavantesu dajjāsi, dānaṁ maddi yathārahaṁ; Na hi dānā paraṁ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṁ.
Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca; Yo ca taṁ bhattā maññeyya, sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhahe.
No ce taṁ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te; Aññaṁ bhattāraṁ pariyesa, mā kisittho mayā vinā.
Ahañhi vanaṁ gacchāmi, ghoraṁ vāḷamigāyutaṁ; Saṁsayo jīvitaṁ mayhaṁ, ekakassa brahāvane”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Abhumme kathaṁ nu bhaṇasi, pāpakaṁ vata bhāsasi.
Nesa dhammo mahārāja, yaṁ tvaṁ gaccheyya ekako; Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya.
Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ, jīvitaṁ vā tayā vinā; Tadeva maraṇaṁ seyyo, yañce jīve tayā vinā.
Aggiṁ ujjālayitvāna, ekajālasamāhitaṁ; Tattha me maraṇaṁ seyyo, yañce jīve tayā vinā.
Yathā āraññakaṁ nāgaṁ, dantiṁ anveti hatthinī; Jessantaṁ giriduggesu, samesu visamesu ca.
Evaṁ taṁ anugacchāmi, putte ādāya pacchato; Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā.
Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Āsīne vanagumbasmiṁ, na rajjassa sarissasi.
Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Kīḷante vanagumbasmiṁ, na rajjassa sarissasi.
Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine; Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine; Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi mātaṅgaṁ, kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ; Ekaṁ araññe carantaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi mātaṅgaṁ, kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ; Sāyaṁ pāto vicarantaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṁ; Koñcaṁ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano; Tassa taṁ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi.
Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado; Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi.
Migaṁ disvāna sāyanhaṁ, pañcamālinamāgataṁ; Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi.
Yadā sossasi nigghosaṁ, sandamānāya sindhuyā; Gītaṁ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi.
Yadā sossasi nigghosaṁ, girigabbharacārino; Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi.
Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca; Vane sossasi vāḷānaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, barihīnaṁ matthakāsinaṁ; Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, aṇḍajaṁ citrapakkhinaṁ; Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, nīlagīvaṁ sikhaṇḍinaṁ; Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe; Surabhiṁ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
Yadā hemantike māse, haritaṁ dakkhisi medaniṁ; Indagopakasañchannaṁ, na rajjassa sarissasi.
Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe; Kuṭajaṁ bimbajālañca, pupphitaṁ loddapadmakaṁ; Surabhiṁ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
Yadā hemantike māse, vanaṁ dakkhisi pupphitaṁ; Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi”.
Hemavantaṁ nāma.
3. Dānakaṇḍa
Tesaṁ lālappitaṁ sutvā, puttassa suṇisāya ca; Kalunaṁ paridevesi, rājaputtī yasassinī.
“Seyyo visaṁ me khāyitaṁ, papātā papateyyahaṁ; Rajjuyā bajjha miyyāhaṁ, kasmā vessantaraṁ puttaṁ; Pabbājenti adūsakaṁ.
Ajjhāyakaṁ dānapatiṁ, yācayogaṁ amacchariṁ; Pūjitaṁ paṭirājūhi, kittimantaṁ yasassinaṁ; Kasmā vessantaraṁ puttaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.
Mātāpettibharaṁ jantuṁ, kule jeṭṭhāpacāyikaṁ; Kasmā vessantaraṁ puttaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.
Rañño hitaṁ devihitaṁ, ñātīnaṁ sakhinaṁ hitaṁ; Hitaṁ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṁ puttaṁ; Pabbājenti adūsakaṁ.
Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā; Evaṁ hessati te raṭṭhaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.
Haṁso nikhīṇapattova, pallalasmiṁ anūdake; Apaviddho amaccehi, eko rājā vihiyyasi.
Taṁ taṁ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā; Mā naṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesi adūsakaṁ”.
“Dhammassāpacitiṁ kummi, sivīnaṁ vinayaṁ dhajaṁ; Pabbājemi sakaṁ puttaṁ, pāṇā piyataro hi me”.
“Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
Yo pubbe hatthinā yāti, sivikāya rathena ca; Svajja vessantaro rājā, kathaṁ gacchati pattiko.
Kathaṁ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano; Khurājinaṁ pharasuñca, khārikājañca hāhiti.
Kasmā nābhiharissanti, kāsāvā ajināni ca; Pavisantaṁ brahāraññaṁ, kasmā cīraṁ na bajjhare.
Kathaṁ nu cīraṁ dhārenti, rājapabbajitā janā; Kathaṁ kusamayaṁ cīraṁ, maddī paridahissati.
Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca; Kusacīrāni dhārentī, kathaṁ maddī karissati.
Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
Yassā mudutalā pādā, caraṇā ca sukhedhitā; Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
Yāssu itthisahassānaṁ, purato gacchati mālinī; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati ekikā.
Yāssu sivāya sutvāna, muhuṁ uttasate pure; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati bhīrukā.
Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato; Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati bhīrukā.
Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.
Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.
Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.
Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.
Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake; Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.
Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake; Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.
Evaṁ me vilapantiyā, rājā puttaṁ adūsakaṁ; Pabbājesi vanaṁ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṁ”.
Tassā lālappitaṁ sutvā, sabbā antepure bahū; Bāhā paggayha pakkanduṁ, sivikaññā samāgatā.
Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā; Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane.
Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vessantaranivesane.
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vessantaranivesane.
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Atha vessantaro rājā, dānaṁ dātuṁ upāgami.
“Vatthāni vatthakāmānaṁ, soṇḍānaṁ detha vāruṇiṁ; Bhojanaṁ bhojanatthīnaṁ, sammadeva pavecchatha.
Mā ca kañci vanibbake, heṭhayittha idhāgate; Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā”.
Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā; “Dānena taṁ nīharanti, puna dānaṁ adā tuvaṁ”.
Te su mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
“Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, Nānāphaladharaṁ dumaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, Pabbājenti adūsakaṁ.
Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, sabbakāmadadaṁ dumaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṁ.
Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, sabbakāmarasāharaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṁ”.
Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Atiyakkhā vassavarā, itthāgārā ca rājino; Bāhā paggayha pakkanduṁ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Thiyopi tattha pakkanduṁ, yā tamhi nagare ahu; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “adhammo kira bho iti.
Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure; Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati”.
Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje; Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā; Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā.
Pītālaṅkārā pītavasanā, Pītābharaṇabhūsitā; Aḷārapamhā hasulā, Susaññā tanumajjhimā; Esa vessantaro rājā, Samhā raṭṭhā nirajjati.
Satta dhenusate datvā, sabbā kaṁsupadhāraṇā; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Hatthī assarathe datvā, nāriyo ca alaṅkatā; Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā; Dānena taṁ nīharanti, puna dānaṁ adā tuvaṁ.
Te su mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Āmantayittha rājānaṁ, sañjayaṁ dhamminaṁ varaṁ; “Avaruddhasi maṁ deva, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ.
Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare; Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṁ.
Svāhaṁ sake abhissasiṁ, yajamāno sake pure; Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjahaṁ.
Aghaṁ taṁ paṭisevissaṁ, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite, ahaṁ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha.
Anujānāhi maṁ amma, pabbajjā mama ruccati; Svāhaṁ sake abhissasiṁ, yajamāno sake pure; Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjahaṁ.
Aghaṁ taṁ paṭisevissaṁ, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite, ahaṁ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha”.
“Anujānāmi taṁ putta, pabbajjā te samijjhatu; Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā; Acchataṁ saha puttehi, kiṁ araññe karissati”.
“Nāhaṁ akāmā dāsimpi, araññaṁ netumussahe; Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu”.
Tato suṇhaṁ mahārājā, yācituṁ paṭipajjatha; “Mā candanasamācāre, rajojallaṁ adhārayi.
Mā kāsiyāni dhāretvā, kusacīraṁ adhārayi; Dukkho vāso araññasmiṁ, mā hi tvaṁ lakkhaṇe gami”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Nāhaṁ taṁ sukhamiccheyyaṁ, yaṁ me vessantaraṁ vinā”.
Tamabravi mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; “Iṅgha maddi nisāmehi, vane ye honti dussahā.
Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā; Tepi taṁ tattha hiṁseyyuṁ, taṁ te dukkhataraṁ siyā.
Apare passa santāpe, nadīnupanisevite; Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā.
Te manussaṁ migaṁ vāpi, api māsannamāgataṁ; Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano.
Aññepi kaṇhajaṭino, acchā nāma aghammigā; Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati.
Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino; Mahiṁsā vicarantettha, nadiṁ sotumbaraṁ pati.
Disvā migānaṁ yūthānaṁ, gavaṁ sañcarataṁ vane; Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṁ maddi karissasi.
Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame; Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṁ.
Yā tvaṁ sivāya sutvāna, muhuṁ uttasayī pure; Sā tvaṁ vaṅkamanuppattā, kathaṁ maddi karissasi.
Ṭhite majjhanhike kāle, sannisinnesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṁ, tattha kiṁ gantumicchasi”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me; Sabbāni abhisambhossaṁ, gacchaññeva rathesabha.
Kāsaṁ kusaṁ poṭakilaṁ, usiraṁ muñjapabbajaṁ; Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā.
Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṁ; Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca.
Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Apissā hoti appatto, ucchiṭṭhamapi bhuñjituṁ; Yo naṁ hatthe gahetvāna, akāmaṁ parikaḍḍhati; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Kesaggahaṇamukkhepā, bhūmyā ca parisumbhanā; Datvā ca nopakkamati, bahuṁ dukkhaṁ anappakaṁ; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Sukkacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino; Akāmaṁ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Api ñātikule phīte, kaṁsapajjotane vasaṁ; Nevābhivākyaṁ na labhe, bhātūhi sakhinīhipi; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Naggā nadī anudakā, naggaṁ raṭṭhaṁ arājakaṁ; Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Dhajo rathassa paññāṇaṁ, dhūmo paññāṇamaggino; Rājā rathassa paññāṇaṁ, bhattā paññāṇamitthiyā; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimā; Taṁ ve devā pasaṁsanti, dukkarañhi karoti sā.
Sāmikaṁ anubandhissaṁ, sadā kāsāyavāsinī; Pathabyāpi abhijjantyā, vedhabyaṁ kaṭukitthiyā.
Api sāgarapariyantaṁ, bahuvittadharaṁ mahiṁ; Nānāratanaparipūraṁ, nicche vessantaraṁ vinā.
Kathaṁ nu tāsaṁ hadayaṁ, sukharā vata itthiyo; Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano.
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane; Tamahaṁ anubandhissaṁ, sabbakāmadado hi me”.
Tamabravi mahārājā, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ; “Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho; Nikkhippa lakkhaṇe gaccha, mayaṁ te posayāmase”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho; Tyamhaṁ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṁ”.
Tamabravi mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; “Sālīnaṁ odanaṁ bhutvā, suciṁ maṁsūpasecanaṁ; Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṁ kāhanti dārakā.
Bhutvā satapale kaṁse, sovaṇṇe satarājike; Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṁ kāhanti dārakā.
Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca; Kusacīrāni dhārentā, kathaṁ kāhanti dārakā.
Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Pattikā paridhāvantā, kathaṁ kāhanti dārakā.
Kūṭāgāre sayitvāna, nivāte phusitaggaḷe; Sayantā rukkhamūlasmiṁ, kathaṁ kāhanti dārakā.
Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate; Sayantā tiṇasanthāre, kathaṁ kāhanti dārakā.
Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca; Rajojallāni dhārentā, kathaṁ kāhanti dārakā.
Cāmaramorahatthehi, bījitaṅgā sukhedhitā; Phuṭṭhā ḍaṁsehi makasehi, kathaṁ kāhanti dārakā”.
Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Mā deva paridevesi, mā ca tvaṁ vimano ahu; Yathā mayaṁ bhavissāma, tathā hessanti dārakā”.
Idaṁ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā; Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā.
Tato vessantaro rājā, dānaṁ datvāna khattiyo; Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ.
Catuvāhiṁ rathaṁ yuttaṁ, sīghamāruyha sandanaṁ; Ādāya puttadārañca, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.
Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano; “Āmanta kho taṁ gacchāma, arogā hontu ñātayo.
Iṅgha maddi nisāmehi, rammarūpaṁva dissati; Āvāsaṁ siviseṭṭhassa, pettikaṁ bhavanaṁ mama”.
Taṁ brāhmaṇā anvagamuṁ, te naṁ asse ayācisuṁ; Yācito paṭipādesi, catunnaṁ caturo haye.
“Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṁva dissati; Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṁ”.
Athettha pañcamo āgā, so taṁ rathamayācatha; Tassa taṁ yācitodāsi, na cassupahato mano.
Tato vessantaro rājā, oropetvā sakaṁ janaṁ; Assāsayi assarathaṁ, brāhmaṇassa dhanesino.
“Tvaṁ maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā; Ahaṁ jāliṁ gahessāmi, garuko bhātiko hi so”.
Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṁ; Sammodamānā pakkāmuṁ, aññamaññaṁ piyaṁvadā.
Dānakaṇḍaṁ nāma.
4. Vanapavesana
Yadi keci manujā enti, anumagge paṭipathe; Maggaṁ te paṭipucchāma, kuhiṁ vaṅkatapabbato.
Te tattha amhe passitvā, kalunaṁ paridevayuṁ; Dukkhaṁ te paṭivedenti, dūre vaṅkatapabbato.
Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume; Tesaṁ phalānaṁ hetumhi, uparodanti dārakā.
Rodante dārake disvā, ubbiddhā vipulā dumā; Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake.
Idaṁ accherakaṁ disvā, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ; Sādhukāraṁ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
“Accheraṁ vata lokasmiṁ, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ; Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā”.
Saṅkhipiṁsu pathaṁ yakkhā, anukampāya dārake; Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ.
Te gantvā dīghamaddhānaṁ, cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ; Iddhaṁ phītaṁ janapadaṁ, bahumaṁsasurodanaṁ.
Cetiyo parivāriṁsu, disvā lakkhaṇamāgataṁ; “Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati.
Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Sājja maddī araññasmiṁ, pattikā paridhāvati”.
Taṁ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṁ; “Kacci nu deva kusalaṁ, kacci deva anāmayaṁ; Kacci pitā arogo te, sivīnañca anāmayaṁ.
Ko te balaṁ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṁ; Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato; Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṁ disaṁ”.
“Kusalañceva me sammā, atho sammā anāmayaṁ; Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṁ.
Ahañhi kuñjaraṁ dajjaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ; Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ, sabbasetaṁ gajuttamaṁ.
Paṇḍukambalasañchannaṁ, pabhinnaṁ sattumaddanaṁ; Dantiṁ savāḷabījaniṁ, setaṁ kelāsasādisaṁ.
Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ, Sāthabbanaṁ sahatthipaṁ; Aggayānaṁ rājavāhiṁ, Brāhmaṇānaṁ adāsahaṁ.
Tasmiṁ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano; Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ; Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Issarosi anuppatto, yaṁ idhatthi pavedaya.
Sākaṁ bhisaṁ madhuṁ maṁsaṁ, Suddhaṁ sālīnamodanaṁ; Paribhuñja mahārāja, Pāhuno nosi āgato”.
“Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ; Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
“Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha; Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṁ.
Nijjhāpetuṁ mahārājaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Taṁ taṁ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā; Parivāretvāna gacchanti, evaṁ jānāhi khattiya”.
“Mā vo ruccittha gamanaṁ, rañño santika yācituṁ; Nijjhāpetuṁ mahārājaṁ, rājāpi tattha nissaro.
Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye; Te vidhaṁsetumicchanti, rājānaṁ mama kāraṇā”.
“Sace esā pavattettha, raṭṭhasmiṁ raṭṭhavaḍḍhana; Idheva rajjaṁ kārehi, cetehi parivārito.
Iddhaṁ phītañcidaṁ raṭṭhaṁ, iddho janapado mahā; Matiṁ karohi tvaṁ deva, rajjassa manusāsituṁ”.
“Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṁ; Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me.
Atuṭṭhā sivayo āsuṁ, balaggā negamā ca ye; Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṁ.
Asammodiyampi vo assa, accantaṁ mama kāraṇā; Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati.
Athassa bhaṇḍanaṁ ghoraṁ, sampahāro anappako; Ekassa kāraṇā mayhaṁ, hiṁseyya bahuko jano.
Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ; Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
“Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā; Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā.
Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano; Yattha tvaṁ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi”.
Taṁ cetā anusāsiṁsu, assunettā rudammukhā; “Ito gaccha mahārāja, ujuṁ yenuttarā mukho.
Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṁ nāma pabbataṁ; Nānādumagaṇākiṇṇaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ.
Tamatikkamma bhaddante, atha dakkhisi āpagaṁ; Nadiṁ ketumatiṁ nāma, gambhīraṁ girigabbharaṁ.
Puthulomamacchākiṇṇaṁ, supatitthaṁ mahodakaṁ; Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake.
Atha dakkhisi bhaddante, nigrodhaṁ madhupipphalaṁ; Rammake sikhare jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ.
Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṁ nāma pabbataṁ; Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, selaṁ kimpurisāyutaṁ.
Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro; Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca.
So vanaṁ meghasaṅkāsaṁ, dhuvaṁ haritasaddalaṁ; Sīhovāmisapekkhīva, vanasaṇḍaṁ vigāhaya; Puppharukkhehi sañchannaṁ, phalarukkhehi cūbhayaṁ.
Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā; Kūjantamupakūjanti, utusaṁpupphite dume.
Gantvā girividuggānaṁ, nadīnaṁ pabhavāni ca; So dakkhisi pokkharaṇiṁ, karañjakakudhāyutaṁ.
Puthulomamacchākiṇṇaṁ, supatitthaṁ mahodakaṁ; Samañca caturaṁsañca, sāduṁ appaṭigandhiyaṁ.
Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṁ amāpaya; Paṇṇasālaṁ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha”.
Vanapavesanaṁ nāma.
5. Jūjakapabba
Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo; Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā.
Tā naṁ tattha gatāvocuṁ, nadiṁ udakahāriyā; Thiyo naṁ paribhāsiṁsu, samāgantvā kutūhalā.
“Amittā nūna te mātā, amitto nūna te pitā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Ahitaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Amittā vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Dukkaṭaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Pāpakaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Amanāpaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Amanāpavāsaṁ vasi, jiṇṇena patinā saha; Yā tvaṁ vasasi jiṇṇassa, mataṁ te jīvitā varaṁ.
Na hi nūna tuyhaṁ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane; Aññaṁ bhattāraṁ vindiṁsu, ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu; Evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Duyiṭṭhaṁ te navamiyaṁ, akataṁ aggihuttakaṁ; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe; Sā tvaṁ loke abhisapi, sīlavante bahussute; Yā tvaṁ vasasi jiṇṇassa, evaṁ dahariyā satī.
Na dukkhaṁ ahinā daṭṭhaṁ, na dukkhaṁ sattiyā hataṁ; Tañca dukkhañca tibbañca, yaṁ passe jiṇṇakaṁ patiṁ.
Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha; Natthi allāpasallāpo, jagghitampi na sobhati.
Yadā ca daharo daharā, mantayanti rahogatā; Sabbesaṁ sokā nassanti, ye keci hadayassitā.
Daharā tvaṁ rūpavatī, purisānaṁbhipatthitā; Gaccha ñātikule accha, kiṁ jiṇṇo ramayissati”.
“Na te brāhmaṇa gacchāmi, nadiṁ udakahāriyā; Thiyo maṁ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa”.
“Mā me tvaṁ akarā kammaṁ, mā me udakamāhari; Ahaṁ udakamāhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
“Nāhaṁ tamhi kule jātā, yaṁ tvaṁ udakamāhare; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṁ ghare.
Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike”.
“Natthi me sippaṭhānaṁ vā, dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇi; Kutohaṁ dāsaṁ dāsiṁ vā, ānayissāmi bhotiyā; Ahaṁ bhotiṁ upaṭṭhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
“Ehi te ahamakkhissaṁ, yathā me vacanaṁ sutaṁ; Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate.
Taṁ tvaṁ gantvāna yācassu, dāsaṁ dāsiñca brāhmaṇa; So te dassati yācito, dāsaṁ dāsiñca khattiyo”.
“Jiṇṇohamasmi dubbalo, dīgho caddhā suduggamo; Mā bhoti paṭidevesi, mā ca tvaṁ vimanā ahu; Ahaṁ bhotiṁ upaṭṭhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
“Yathā agantvā saṅgāmaṁ, ayuddhova parājito; Evameva tuvaṁ brahme, agantvāva parājito.
Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṁ ghare; Amanāpaṁ te karissāmi, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.
Nakkhatte utupubbesu, yadā maṁ dakkhisilaṅkataṁ; Aññehi saddhiṁ ramamānaṁ, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.
Adassanena mayhaṁ te, jiṇṇassa paridevato; Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa”.
Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo; Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṁ etadabravi.
“Pātheyyaṁ me karohi tvaṁ, Saṅkulyā saguḷāni ca; Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, Sattubhattañca brāhmaṇi.
Ānayissaṁ methunake, ubho dāsakumārake; Te taṁ paricarissanti, rattindivamatanditā”.
Idaṁ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā; Tato so mantayitvāna, bhariyaṁ katvā padakkhiṇaṁ.
Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato; Sivīnaṁ nagaraṁ phītaṁ, dāsapariyesanaṁ caraṁ.
So tattha gantvā avaca, ye tatthāsuṁ samāgatā; “Kuhiṁ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṁ”.
Te janā taṁ avaciṁsu, ye tatthāsuṁ samāgatā; “Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate”.
So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā; Aghaṁ taṁ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe; Khaggadīpinisevite.
Ādāya beḷuvaṁ daṇḍaṁ, aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ; So pāvisi brahāraññaṁ, yattha assosi kāmadaṁ.
Taṁ paviṭṭhaṁ brahāraññaṁ, kokā naṁ parivārayuṁ; Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami.
Tato so brāhmaṇo gantvā, bhogaluddho asaññato; Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha.
“Ko rājaputtaṁ nisabhaṁ, jayantamaparājitaṁ; Bhaye khemassa dātāraṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Yo yācataṁ patiṭṭhāsi, bhūtānaṁ dharaṇīriva; Dharaṇūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Yo yācataṁ gatī āsi, savantīnaṁva sāgaro; Sāgarūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Kalyāṇatitthaṁ sucimaṁ, sītūdakaṁ manoramaṁ; Puṇḍarīkehi sañchannaṁ, yuttaṁ kiñjakkhareṇunā; Rahadūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Assatthaṁva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Nigrodhaṁva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Ambaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Sālaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Dumaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane; Ahaṁ jānanti yo vajjā, nandiṁ so janaye mama.
Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane; Ahaṁ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya; Pasave puññaṁ anappakaṁ”.
Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṁ; “Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate.
Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato; Rājaputtaṁ gavesanto, bako macchamivodake.
Tassa tyāhaṁ na dassāmi, jīvitaṁ idha brāhmaṇa; Ayañhi te mayā nunno, saro pissati lohitaṁ.
Siro te vajjhayitvāna, hadayaṁ chetvā sabandhanaṁ; Panthasakuṇaṁ yajissāmi, tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa.
Tuyhaṁ maṁsena medena, matthakena ca brāhmaṇa; Āhutiṁ paggahessāmi, chetvāna hadayaṁ tava.
Taṁ me suyiṭṭhaṁ suhutaṁ, tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa; Na ca tvaṁ rājaputtassa, bhariyaṁ putte ca nessasi”.
“Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me; Tasmā hi dūtaṁ na hanti, esa dhammo sanantano.
Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṁ daṭṭhumicchati; Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare.
Tesāhaṁ pahito dūto, cetaputta suṇohi me; Rājaputtaṁ nayissāmi, yadi jānāsi saṁsa me”.
“Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṁ dadāmi te; Imañca madhuno tumbaṁ, migasatthiñca brāhmaṇa; Tañca te desamakkhissaṁ, yattha sammati kāmado”.
Jūjakapabbaṁ nāma.
6. Cūḷavanavaṇṇanā
“Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā; Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.
Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā; Sampavedhanti vātena, sakiṁ pītāva māṇavā.
Upari dumapariyāyesu, Saṅgītiyova suyyare; Najjuhā kokilasaṅghā, Sampatanti dumā dumaṁ.
Avhayanteva gacchantaṁ, sākhāpattasamīritā; Ramayanteva āgantaṁ, modayanti nivāsinaṁ; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
Ambā kapitthā panasā, sālā jambū vibhītakā; Harītakī āmalakā, assatthā badarāni ca.
Cārutimbarukkhā cettha, nigrodhā ca kapitthanā; Madhumadhukā thevanti, nīce pakkā cudumbarā.
Pārevatā bhaveyyā ca, muddikā ca madhutthikā; Madhuṁ anelakaṁ tattha, sakamādāya bhuñjare.
Aññettha pupphitā ambā, aññe tiṭṭhanti dovilā; Aññe āmā ca pakkā ca, bhekavaṇṇā tadūbhayaṁ.
Athettha heṭṭhā puriso, ambapakkāni gaṇhati; Āmāni ceva pakkāni, vaṇṇagandharasuttame.
Ateva me acchariyaṁ, hiṅkāro paṭibhāti maṁ; Devānamiva āvāso, sobhati nandanūpamo.
Vibhedikā nāḷikerā, khajjurīnaṁ brahāvane; Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare; Nānāvaṇṇehi pupphehi, nabhaṁ tārācitāmiva.
Kuṭajī kuṭṭhatagarā, pāṭaliyo ca pupphitā; Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā.
Uddālakā somarukkhā, agaruphalliyā bahū; Puttajīvā ca kakudhā, asanā cettha pupphitā.
Kuṭajā salaḷā nīpā, kosambā labujā dhavā; Sālā ca pupphitā tattha, palālakhalasannibhā.
Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame; Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
Athettha puppharasamattā, kokilā mañjubhāṇikā; Abhinādenti pavanaṁ, utusampupphite dume.
Bhassanti makarandehi, pokkhare pokkhare madhū; Athettha vātā vāyanti, dakkhiṇā atha pacchimā; Padumakiñjakkhareṇūhi, okiṇṇo hoti assamo.
Thūlā siṅghāṭakā cettha, saṁsādiyā pasādiyā; Macchakacchapabyāviddhā, bahū cettha mupayānakā; Madhuṁ bhisehi savati, khirasappimuḷālibhi.
Surabhī taṁ vanaṁ vāti, nānāgandhasamoditaṁ; Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṁ vanaṁ; Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā; Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
Nandikā jīvaputtā ca, jīvaputtā piyā ca no; Piyā puttā piyā nandā, dijā pokkharaṇīgharā.
Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare; Nānāvaṇṇehi pupphehi, kusaleheva suganthitā; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati”.
“Idañca me sattubhattaṁ, Madhunā paṭisaṁyutaṁ; Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, Sattubhattaṁ dadāmi te”.
“Tuyheva sambalaṁ hotu, nāhaṁ icchāmi sambalaṁ; Itopi brahme gaṇhāhi, gaccha brahme yathāsukhaṁ.
Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Isīpi accuto tattha, paṅkadanto rajassiro; Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ.
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati; Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu, so te maggaṁ pavakkhati”.
Idaṁ sutvā brahmabandhu, cetaṁ katvā padakkhiṇaṁ; Udaggacitto pakkāmi, yenāsi accuto isi.
Cūḷavanavaṇṇanā.
7. Mahāvanavaṇṇanā
Gacchanto so bhāradvājo, addassa accutaṁ isiṁ; Disvāna taṁ bhāradvājo, sammodi isinā saha.
“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpesi, kacci mūlaphalā bahū.
Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
“Kusalañceva me brahme, atho brahme anāmayaṁ; Atho uñchena yāpemi, atho mūlaphalā bahū.
Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā mayhaṁ na vijjati.
Bahūni vassapūgāni, assame vasato mama; Nābhijānāmi uppannaṁ, ābādhaṁ amanoramaṁ.
Svāgataṁ te mahābrahme, atho te adurāgataṁ; Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.
Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.
“Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Sañjayassa sakaṁ puttaṁ, sivīhi vippavāsitaṁ; Tamahaṁ dassanamāgato, yadi jānāsi saṁsa me”.
“Na bhavaṁ eti puññatthaṁ, sivirājassa dassanaṁ; Maññe bhavaṁ patthayati, rañño bhariyaṁ patibbataṁ; Maññe kaṇhājinaṁ dāsiṁ, jāliṁ dāsañca icchasi.
Atha vā tayo mātāputte, araññā netumāgato; Na tassa bhogā vijjanti, dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇa”.
“Akuddharūpohaṁ bhoto, nāhaṁ yācitumāgato; Sādhu dassanamariyānaṁ, sannivāso sadā sukho.
Adiṭṭhapubbo sivirājā, sivīhi vippavāsito; Tamahaṁ dassanamāgato, yadi jānāsi saṁsa me”.
“Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā; Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.
Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā; Sampavedhanti vātena, sakiṁ pītāva māṇavā.
Upari dumapariyāyesu, Saṅgītiyova suyyare; Najjuhā kokilasaṅghā, Sampatanti dumā dumaṁ.
Avhayanteva gacchantaṁ, sākhāpattasamīritā; Ramayanteva āgantaṁ, modayanti nivāsinaṁ; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
Karerimālā vitatā, bhūmibhāge manorame; Saddalāharitā bhūmi, na tatthuddhaṁsate rajo.
Mayūragīvasaṅkāsā, tūlaphassasamūpamā; Tiṇāni nātivattanti, samantā caturaṅgulā.
Ambā jambū kapitthā ca, nīce pakkā cudumbarā; Paribhogehi rukkhehi, vanaṁ taṁ rativaḍḍhanaṁ.
Veḷuriyavaṇṇasannibhaṁ, macchagumbanisevitaṁ; Suciṁ sugandhaṁ salilaṁ, āpo tatthapi sandati.
Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame; Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
Tīṇi uppalajātāni, tasmiṁ sarasi brāhmaṇa; Vicittaṁ nīlānekāni, setā lohitakāni ca.
Khomāva tattha padumā, setasogandhikehi ca; Kalambakehi sañchanno, mucalindo nāma so saro.
Athettha padumā phullā, apariyantāva dissare; Gimhā hemantikā phullā, jaṇṇutagghā upattharā.
Surabhī sampavāyanti, vicittapupphasanthatā; Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
Athettha udakantasmiṁ, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa; Kadambā pāṭalī phullā, koviḷārā ca pupphitā.
Aṅkolā kacchikārā ca, pārijaññā ca pupphitā; Vāraṇā vayanā rukkhā, mucalindamubhato saraṁ.
Sirīsā setapārisā, sādhu vāyanti padmakā; Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī, asanā cettha pupphitā.
Paṅgurā bahulā selā, sobhañjanā ca pupphitā; Ketakā kaṇikārā ca, kanaverā ca pupphitā.
Ajjunā ajjukaṇṇā ca, mahānāmā ca pupphitā; Supupphitaggā tiṭṭhanti, pajjalanteva kiṁsukā.
Setapaṇṇī sattapaṇṇā, kadaliyo kusumbharā; Dhanutakkārī pupphehi, sīsapāvaraṇāni ca.
Acchivā sallavā rukkhā, sallakiyo ca pupphitā; Setageru ca tagarā, maṁsikuṭṭhā kulāvarā.
Daharā rukkhā ca vuddhā ca, akuṭilā cettha pupphitā; Assamaṁ ubhato ṭhanti, agyāgāraṁ samantato.
Athettha udakantasmiṁ, bahujāto phaṇijjako; Muggatiyo karatiyo, sevālasīsakā bahū.
Uddāpavattaṁ ulluḷitaṁ, makkhikā hiṅgujālikā; Dāsimakañjako cettha, bahū nīcekaḷambakā.
Elamphurakasañchannā, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa; Sattāhaṁ dhāriyamānānaṁ, gandho tesaṁ na chijjati.
Ubhato saraṁ mucalindaṁ, pupphā tiṭṭhanti sobhanā; Indīvarehi sañchannaṁ, vanaṁ taṁ upasobhati.
Aḍḍhamāsaṁ dhāriyamānānaṁ, Gandho tesaṁ na chijjati; Nīlapupphī setavārī, Pupphitā girikaṇṇikā; Kalerukkhehi sañchannaṁ, Vanaṁ taṁ tulasīhi ca.
Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṁ vanaṁ; Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
Tīṇi kakkārujātāni, tasmiṁ sarasi brāhmaṇa; Kumbhamattāni cekāni, murajamattāni tā ubho.
Athettha sāsapo bahuko, nādiyo haritāyuto; Asī tālāva tiṭṭhanti, chejjā indīvarā bahū.
Apphoṭā suriyavallī ca, kāḷīyā madhugandhiyā; Asokā mudayantī ca, vallibho khuddapupphiyo.
Koraṇḍakā anojā ca, pupphitā nāgamallikā; Rukkhamāruyha tiṭṭhanti, phullā kiṁsukavalliyo.
Kaṭeruhā ca vāsantī, yūthikā madhugandhiyā; Niliyā sumanā bhaṇḍī, sobhati padumuttaro.
Pāṭalī samuddakappāsī, kaṇikārā ca pupphitā; Hemajālāva dissanti, ruciraggi sikhūpamā.
Yāni tāni ca pupphāni, thalajānudakāni ca; Sabbāni tattha dissanti, evaṁ rammo mahodadhi.
Athassā pokkharaṇiyā, bahukā vārigocarā; Rohitā naḷapī siṅgū, kumbhilā makarā susū.
Madhu ca madhulaṭṭhi ca, tālisā ca piyaṅgukā; Kuṭandajā bhaddamuttā, setapupphā ca lolupā.
Surabhī ca rukkhā tagarā, bahukā tuṅgavaṇṭakā; Padmakā naradā kuṭṭhā, jhāmakā ca hareṇukā.
Haliddakā gandhasilā, hiriverā ca guggulā; Vibhedikā corakā kuṭṭhā, kappūrā ca kaliṅgukā.
Athettha sīhabyagghā ca, purisālū ca hatthiyo; Eṇeyyā pasadā ceva, rohiccā sarabhā migā.
Koṭṭhasuṇā suṇopi ca, tuliyā naḷasannibhā; Cāmarī calanī laṅghī, jhāpitā makkaṭā picu.
Kakkaṭā kaṭamāyā ca, ikkā goṇasirā bahū; Khaggā varāhā nakulā, kāḷakettha bahūtaso.
Mahiṁsā soṇasiṅgālā, pampakā ca samantato; Ākucchā pacalākā ca, citrakā cāpi dīpiyo.
Pelakā ca vighāsādā, sīhā gogaṇisādakā; Aṭṭhapādā ca morā ca, bhassarā ca kukutthakā.
Caṅkorā kukkuṭā nāgā, aññamaññaṁ pakūjino; Bakā balākā najjuhā, dindibhā kuñjavājitā.
Byagghinasā lohapiṭṭhā, pammakā jīvajīvakā; Kapiñjarā tittirāyo, kulā ca paṭikutthakā.
Mandālakā celakeṭu, bhaṇḍutittiranāmakā; Celāvakā piṅgalāyo, goṭakā aṅgahetukā.
Karaviyā ca saggā ca, uhuṅkārā ca kukkuhā; Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, nānāsaranikūjitaṁ.
Athettha sakuṇā santi, nīlakā mañjubhāṇakā; Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā; Setacchikūṭā bhadrakkhā, aṇḍajā citrapekhuṇā.
Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā; Sikhaṇḍī nīlagīvāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
Kukutthakā kuḷīrakā, koṭṭhā pokkharasātakā; Kālāmeyyā baliyakkhā, kadambā suvasāḷikā.
Haliddā lohitā setā, athettha nalakā bahū; Vāraṇā bhiṅgarājā ca, kadambā suvakokilā.
Ukkusā kurarā haṁsā, āṭā parivadentikā; Pākahaṁsā atibalā, najjuhā jīvajīvakā.
Pārevatā ravihaṁsā, cakkavākā nadīcarā; Vāraṇābhirudā rammā, ubho kālūpakūjino.
Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā; Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā; Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhato saraṁ.
Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā; Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā; Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhato saraṁ.
Eṇeyyapasadākiṇṇaṁ, nāgasaṁsevitaṁ vanaṁ; Nānālatāhi sañchannaṁ, kadalīmigasevitaṁ.
Athettha sāsapo bahuko, nīvāro varako bahu; Sāli akaṭṭhapāko ca, ucchu tattha anappako.
Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ, tattha patto na vindati; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati”.
Idaṁ sutvā brahmabandhu, isiṁ katvā padakkhiṇaṁ; Udaggacitto pakkāmi, yattha vessantaro ahu.
Mahāvanavaṇṇanā.
8. Dārakapabba
“Uṭṭhehi jāli patiṭṭha, porāṇaṁ viya dissati; Brāhmaṇaṁ viya passāmi, nandiyo mābhikīrare”.
“Ahampi tāta passāmi, yo so brahmāva dissati; Addhiko viya āyāti, atithī no bhavissati”.
“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
“Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṁ; Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā amhaṁ na vijjati”.
Satta no māse vasataṁ, araññe jīvasokinaṁ; Imampi paṭhamaṁ passāma, brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ; Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ, aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ.
Svāgataṁ te mahābrahme, atho te adurāgataṁ; Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.
Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi.
Atha tvaṁ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Anuppatto brahāraññaṁ, taṁ me akkhāhi pucchito.
“Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṁ na khīyati; Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ, putte me dehi yācito”.
“Dadāmi na vikampāmi, issaro naya brāhmaṇa; Pāto gatā rājaputtī, sāyaṁ uñchāto ehiti.
Ekarattiṁ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa; Tassā nhāte upaghāte, atha ne māladhārine.
Ekarattiṁ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa; Nānāpupphehi sañchanne, nānāgandhehi bhūsite; Nānāmūlaphalākiṇṇe, gaccha svādāya brāhmaṇa”.
“Na vāsamabhirocāmi, gamanaṁ mayha ruccati; Antarāyopi me assa, gacchaññeva rathesabha.
Na hetā yācayogī naṁ, antarāyassa kāriyā; Itthiyo mantaṁ jānanti, sabbaṁ gaṇhanti vāmato.
Saddhāya dānaṁ dadato, māsaṁ adakkhi mātaraṁ; Antarāyampi sā kayirā, gacchaññeva rathesabha.
Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṁ; Saddhāya dānaṁ dadato, evaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.
Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṁ; Mādisassa dhanaṁ datvā, rāja saggaṁ gamissasi”.
“Sace tvaṁ nicchase daṭṭhuṁ, mama bhariyaṁ patibbataṁ; Ayyakassapi dassehi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine; Patīto sumano vitto, bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
“Acchedanassa bhāyāmi, rājaputta suṇohi me; Rājadaṇḍāya maṁ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā; Jino dhanañca dāse ca, gārayhassa brahmabandhuyā”.
“Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine; Dhamme ṭhito mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; Laddhā pītisomanassaṁ, bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
“Nāhaṁ tampi karissāmi, yaṁ maṁ tvaṁ anusāsasi; Dārakeva ahaṁ nessaṁ, brāhmaṇyā paricārake”.
Tato kumārā byathitā, sutvā luddassa bhāsitaṁ; Tena tena padhāviṁsu, jālī kaṇhājinā cubho.
“Ehi tāta piyaputta, pūretha mama pāramiṁ; Hadayaṁ mebhisiñcetha, karotha vacanaṁ mama.
Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare; Jātipāraṁ tarissāmi, santāressaṁ sadevakaṁ.
Ehi amma piyadhīti, pūretha mama pāramiṁ; Hadayaṁ mebhisiñcetha, karotha vacanaṁ mama.
Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare; Jātipāraṁ tarissāmi, uddharissaṁ sadevakaṁ”.
Tato kumāre ādāya, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
Tato kumāre ādāya, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho; Brāhmaṇassa adā vitto, puttake dānamuttamaṁ.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ kumāre padinnamhi, medanī sampakampatha.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ pañjalikato rājā, kumāre sukhavacchite; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
Tato so brāhmaṇo luddo, lataṁ dantehi chindiya; Latāya hatthe bandhitvā, latāya anumajjatha.
Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo; Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato.
Tato kumārā pakkāmuṁ, brāhmaṇassa pamuñciya; Assupuṇṇehi nettehi, pitaraṁ so udikkhati.
Vedhamassatthapattaṁva, pitu pādāni vandati; Pitu pādāni vanditvā, idaṁ vacanamabravi.
“Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi; Yāva ammampi passemu, atha no tāta dassasi.
Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi; Mā no tvaṁ tāta adadā, yāva ammāpi etu no; Tadāyaṁ brāhmaṇo kāmaṁ, vikkiṇātu hanātu vā.
Balaṅkapādo andhanakho, atho ovaddhapiṇḍiko; Dīghuttaroṭṭho capalo, kaḷāro bhagganāsako.
Kumbhodaro bhaggapiṭṭhi, atho visamacakkhuko; Lohamassu haritakeso, valīnaṁ tilakāhato.
Piṅgalo ca vinato ca, vikaṭo ca brahā kharo; Ajināni ca sannaddho, amanusso bhayānako.
Manusso udāhu yakkho, maṁsalohitabhojano; Gāmā araññamāgamma, dhanaṁ taṁ tāta yācati.
Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi; Asmā nūna te hadayaṁ, āyasaṁ daḷhabandhanaṁ.
Yo no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā; Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati.
Idheva acchataṁ kaṇhā, na sā jānāti kismiñci; Migīva khīrasammattā, yūthā hīnā pakandati.
Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca ammaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.
Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca tātaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.
Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati; Kaṇhājinaṁ apassantī, kumāriṁ cārudassaniṁ.
So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati; Kaṇhājinaṁ apassanto, kumāriṁ cārudassaniṁ.
Sā nūna kapaṇā ammā, ciraṁ rucchati assame; Kaṇhājinaṁ apassantī, kumāriṁ cārudassaniṁ.
So nūna kapaṇo tāto, ciraṁ rucchati assame; Kaṇhājinaṁ apassanto, kumāriṁ cārudassaniṁ.
Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati; Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati; Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā; Vividhāni rukkhajātāni, tāni ajja jahāmase.
Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, tāni ajja jahāmase.
Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī; Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase.
Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhārema, tāni ajja jahāmase.
Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni ajja jahāmase.
Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime; Yehissu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase”.
Nīyamānā kumārā te, pitaraṁ etadabravuṁ; “Ammaṁ ārogyaṁ vajjāsi, tvañca tāta sukhī bhava.
Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime; Tāni ammāya dajjesi, sokaṁ tehi vinessati.
Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime; Tāni ammā udikkhantī, sokaṁ paṭivinessati”.
Tato vessantaro rājā, dānaṁ datvāna khattiyo; Paṇṇasālaṁ pavisitvā, kalunaṁ paridevayi.
“Kaṁ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, ko ne dassati bhojanaṁ.
Kaṁ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, ammā chātamha detha no.
Kathaṁ nu pathaṁ gacchanti, pattikā anupāhanā; Santā sūnehi pādehi, ko ne hatthe gahessati.
Kathaṁ nu so na lajjeyya, sammukhā paharaṁ mama; Adūsakānaṁ puttānaṁ, alajjī vata brāhmaṇo.
Yopi me dāsidāsassa, añño vā pana pesiyo; Tassāpi suvihīnassa, ko lajjī paharissati.
Vārijasseva me sato, baddhassa kumināmukhe; Akkosati paharati, piye putte apassato.
Adu cāpaṁ gahetvāna, khaggaṁ bandhiya vāmato; Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho.
Aṭṭhānametaṁ dukkharūpaṁ, Yaṁ kumārā vihaññare; Satañca dhammamaññāya, Ko datvā anutappati”.
“Saccaṁ kirevamāhaṁsu, narā ekacciyā idha; Yassa natthi sakā mātā, yathā natthi tatheva so.
Ehi kaṇhe marissāma, natthattho jīvitena no; Dinnamhāti janindena, brāhmaṇassa dhanesino; Accāyikassa luddassa, yo no gāvova sumbhati.
Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā; Vividhāni rukkhajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī; Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase.
Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhārema, tāni kaṇhe jahāmase.
Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni kaṇhe jahāmase.
Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime; Yehissu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase”.
Nīyamānā kumārā te, brāhmaṇassa pamuñciya; Tena tena padhāviṁsu, jālī kaṇhājinā cubho.
Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo; Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato.
Taṁ taṁ kaṇhājināvoca, “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo; Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṁva dāsiyaṁ.
Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā; Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṁ tāta neti no; Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi”.
“Ime no pādakā dukkhā, dīgho caddhā suduggamo; Nīce colambate sūriyo, brāhmaṇo ca dhāreti no.
Okandāmase bhūtāni, pabbatāni vanāni ca; Sarassa sirasā vandāma, supatitthe ca āpake.
Tiṇalatāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca; Ammaṁ ārogyaṁ vajjātha, ayaṁ no neti brāhmaṇo.
Vajjantu bhonto ammañca, Maddiṁ asmāka mātaraṁ; Sace anupatitukāmāsi, Khippaṁ anupatiyāsi no.
Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Tamevānupateyyāsi, api passesi ne lahuṁ.
Aho vata re jaṭinī, vanamūlaphalahārike; Suññaṁ disvāna assamaṁ, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.
Ativelaṁ nu ammāya, uñchā laddho anappako; Yā no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā.
Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati; Apajja ammaṁ passemu, sāyaṁ uñchāto āgataṁ.
Dajjā ammā brāhmaṇassa, phalaṁ khuddena missitaṁ; Tadāyaṁ asito dhāto, na bāḷhaṁ dhārayeyya no.
Sūnā ca vata no pādā, bāḷhaṁ dhāreti brāhmaṇo; Iti tattha vilapiṁsu, kumārā mātugiddhino”.
Dārakapabbaṁ nāma.
9. Maddīpabba
Tesaṁ lālappitaṁ sutvā, tayo vāḷā vane migā; Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṁ vacanamabravuṁ.
“Mā heva no rājaputtī, sāyaṁ uñchāto āgamā; Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā.
Sīho ce naṁ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṁ; Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā; Ubhayeneva jīyetha, patiṁ putte ca lakkhaṇā”.
“Khaṇittikaṁ me patitaṁ, dakkhiṇakkhi ca phandati; Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā”.
Tassā sāyanhakālasmiṁ, assamāgamanaṁ pati; Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṁ.
“Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo; Yañca nesaṁ ito hassaṁ, taṁ te bhuñjeyyu bhojanaṁ.
So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati; Tosento dārake chāte, mamaṁ disvā anāyatiṁ.
Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, khīrapītāva acchare.
Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, vāripītāva acchare.
Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṁ.
Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, haṁsāvuparipallale.
Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato; Aññaṁ maggaṁ na passāmi, yena gaccheyya assamaṁ.
Migā namatthu rājāno, kānanasmiṁ mahabbalā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṁ me detha yācitā.
Avaruddhassāhaṁ bhariyā, rājaputtassa sirīmato; Tañcāhaṁ nātimaññāmi, rāmaṁ sītāvanubbatā.
Tumhe ca putte passatha, sāyaṁ saṁvesanaṁ pati; Ahañca putte passeyyaṁ, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Bahuñcidaṁ mūlaphalaṁ, bhakkho cāyaṁ anappako; Tato upaḍḍhaṁ dassāmi, maggaṁ me detha yācitā.
Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṁ me detha yācitā”.
Tassā lālappamānāya, bahuṁ kāruññasañhitaṁ; Sutvā nelapatiṁ vācaṁ, vāḷā panthā apakkamuṁ.
“Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṁ.
Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, haṁsāvuparipallale.
Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
Dve migā viya ukkaṇṇā, samantā mabhidhāvino; Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Chakalīva migī chāpaṁ, pakkhī muttāva pañjarā; Ohāya putte nikkhamiṁ, sīhīvāmisagiddhinī; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Idaṁ nesaṁ padakkantaṁ, nāgānamiva pabbate; Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṁsukuṇṭhitā; Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake.
Ye maṁ pure paccuṭṭhenti, araññā dūramāyatiṁ; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Chakaliṁva migiṁ chāpā, paccuggantuna mātaraṁ; Dūre maṁ pavilokenti, te na passāmi dārake.
Idaṁ nesaṁ kīḷanakaṁ, patitaṁ paṇḍubeḷuvaṁ; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Yassu sāyanhasamayaṁ, puttakā paṁsukuṇṭhitā; Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake.
Ayaṁ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṁ; Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo.
Kimidaṁ appasaddova, assamo paṭibhāti maṁ; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Kimidaṁ appasaddova, assamo paṭibhāti maṁ; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Kimidaṁ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Kimidaṁ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṁsu dārake; Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā.
Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṁvadā; Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te.
Nevāsaṁ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino; Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā.
Idaṁ tato dukkhataraṁ, sallaviddho yathā vaṇo; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Idampi dutiyaṁ sallaṁ, kampeti hadayaṁ mama; Yañca putte na passāmi, tvañca maṁ nābhibhāsasi.
Ajjeva me imaṁ rattiṁ, rājaputta na saṁsasi; Maññe okkantasantaṁ maṁ, pāto dakkhisi no mataṁ”.
“Nūna maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṁ sāyamāgatā”.
“Nanu tvaṁ saddamassosi, ye saraṁ pātumāgatā; Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṁ.
Ahu pubbanimittaṁ me, vicarantyā brahāvane; Khaṇitto me hatthā patito, uggīvañcāpi aṁsato.
Tadāhaṁ byathitā bhītā, puthu katvāna pañjaliṁ; Sabbadisā namassissaṁ, api sotthi ito siyā.
Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā; Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi.
Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā; Te maṁ pariyāvaruṁ maggaṁ, tena sāyamhi āgatā.
Ahaṁ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo; Anuṭṭhitā divārattiṁ, jaṭinī brahmacārinī.
Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā; Vicarāmi divārattiṁ, tumhaṁ kāmā hi puttakā.
Ahaṁ suvaṇṇahaliddiṁ, ābhataṁ paṇḍubeḷuvaṁ; Rukkhapakkāni cāhāsiṁ, ime vo putta kīḷanā.
Imaṁ mūlāḷivattakaṁ, sālukaṁ ciñcabhedakaṁ; Bhuñja khuddehi saṁyuttaṁ, saha puttehi khattiya.
Padumaṁ jālino dehi, kumudañca kumāriyā; Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya.
Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha; Mañjussarāya vagguyā, assamaṁ upayantiyā.
Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho; Api sivi putte passesi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe; Ahaṁ loke abhissapiṁ, sīlavante bahussute; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā; Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare.
Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare.
Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī; Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhāriṁsu, te kumārā na dissare.
Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjiṁsu, te kumārā na dissare.
Ime te hatthikā assā, balībaddā ca te ime; Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā; Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Ime haṁsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā; Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Imā tā vanagumbāyo, pupphitā sabbakālikā; Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā; Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhaṭaṁ; Aggipi te na hāpito, kiṁ nu mandova jhāyasi.
Piyo piyena saṅgamma, samo me byapahaññati; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā”.
Sā tattha paridevitvā, pabbatāni vanāni ca; Punadevassamaṁ gantvā, rodi sāmikasantike.
“Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā; Vicarantī rukkhamūlesu, pabbatesu guhāsu ca”.
Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā.
Tamajjhapattaṁ rājaputtiṁ, udakenābhisiñcatha; Assatthaṁ naṁ viditvāna, atha naṁ etadabravi.
“Ādiyeneva te maddi, dukkhaṁ nakkhātumicchisaṁ; Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato.
Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa; Maṁ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṁ paridevasi; Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase.
Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṁ ghare dhanaṁ; Dajjā sappuriso dānaṁ, disvā yācakamāgataṁ; Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṁ”.
“Anumodāmi te deva, puttake dānamuttamaṁ; Datvā cittaṁ pasādehi, bhiyyo dānaṁ dado bhava.
Yo tvaṁ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano”.
Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato; Samantā vijjutā āguṁ, girīnaṁva patissutā.
Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo; Sabbe devānumodanti, tāvatiṁsā saindakā.
Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī; Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṁ.
Maddīpabbaṁ nāma.
10. Sakkapabba
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṁ adissatha.
“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
“Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṁ; Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā mayhaṁ na vijjati.
Satta no māse vasataṁ, araññe jīvasokinaṁ; Idaṁ dutiyaṁ passāma, brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ; Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ, dhārentaṁ ajinakkhipaṁ.
Svāgataṁ te mahābrahme, atho me adurāgataṁ; Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.
Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi.
Atha tvaṁ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Anuppatto brahāraññaṁ, taṁ me akkhāhi pucchito”.
“Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṁ na khīyati; Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ, bhariyaṁ me dehi yācito”.
“Dadāmi na vikampāmi, yaṁ maṁ yācasi brāhmaṇa; Santaṁ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano”.
Maddiṁ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṁ; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Maddiṁ paricajantassa, medanī sampakampatha.
Nevassa maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati; Pekkhatevassa tuṇhī sā, “eso jānāti yaṁ varaṁ”.
(Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ, maddideviṁ patibbataṁ; Cajamāno ca cintesiṁ, bodhiyāyeva kāraṇā.
Na me dessā ubho puttā, maddī devī na dessiyā; Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ, tasmā piye adāsahaṁ.)
“Komārī yassāhaṁ bhariyā, sāmiko mama issaro; Yassicche tassa maṁ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā”.
Tesaṁ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi; “Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā.
Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato; Samantā vijjutā āguṁ, girīnaṁva patissutā.
Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo; Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so.
Duddadaṁ dadamānānaṁ, dukkaraṁ kamma kubbataṁ; Asanto nānukubbanti, sataṁ dhammo durannayo.
Tasmā satañca asataṁ, nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṁ yanti, santo saggaparāyaṇā.
Yametaṁ kumāre adā, bhariyaṁ adā vane vasaṁ; Brahmayānamanokkamma, sagge te taṁ vipaccatu”.
“Dadāmi bhoto bhariyaṁ, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ; Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha.
Yathā payo ca saṅkho ca, ubho samānavaṇṇino; Evaṁ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā.
Avaruddhettha araññasmiṁ, ubho sammatha assame; Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito; Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṁ.
Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṁ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te”.
“Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Pitā maṁ anumodeyya, ito pattaṁ sakaṁ gharaṁ; Āsanena nimanteyya, paṭhametaṁ varaṁ vare.
Purisassa vadhaṁ na roceyyaṁ, Api kibbisakārakaṁ; Vajjhaṁ vadhamhā moceyyaṁ, Dutiyetaṁ varaṁ vare.
Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā; Mameva upajīveyyuṁ, tatiyetaṁ varaṁ vare.
Paradāraṁ na gaccheyyaṁ, sadārapasuto siyaṁ; Thīnaṁ vasaṁ na gaccheyyaṁ, catutthetaṁ varaṁ vare.
Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā; Dhammena jine pathaviṁ, pañcametaṁ varaṁ vare.
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati; Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ, chaṭṭhametaṁ varaṁ vare.
Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṁ; Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ, sattametaṁ varaṁ vare.
Ito vimuccamānāhaṁ, saggagāmī visesagū; Anivatti tato assaṁ, aṭṭhametaṁ varaṁ vare”.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, devindo etadabravi; “Aciraṁ vata te tato, pitā taṁ daṭṭhumessati”.
Idaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Vessantare varaṁ datvā, saggakāyaṁ apakkami.
Sakkapabbaṁ nāma.
11. Mahārājapabba
“Kassetaṁ mukhamābhāti, hemaṁvuttattamagginā; Nikkhaṁva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṁsitaṁ.
Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā; Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā.
Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā; Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā.
Kuto nu bhavaṁ bhāradvāja, Ime ānesi dārake; Ajja raṭṭhaṁ anuppatto, Kuhiṁ gacchasi brāhmaṇa”.
“Mayhaṁ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya; Ajja pannarasā ratti, yato laddhā me dārakā”.
“Kena vā vācapeyyena, sammāñāyena saddahe; Ko tetaṁ dānamadadā, puttake dānamuttamaṁ”.
“Yo yācataṁ patiṭṭhāsi, bhūtānaṁ dharaṇīriva; So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ.
Yo yācataṁ gatī āsi, savantīnaṁva sāgaro; So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ”.
“Dukkaṭaṁ vata bho raññā, saddhena gharamesinā; Kathaṁ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako.
Imaṁ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā; Kathaṁ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ.
Dāsiṁ dāsaṁ ca so dajjā, assaṁ cassatarīrathaṁ; Hatthiñca kuñjaraṁ dajja, kathaṁ so dajja dārake”.
“Yassa nassa ghare dāso, asso cassatarīratho; Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṁ so dajjā pitāmaha”.
“Dānamassa pasaṁsāma, na ca nindāma puttakā; Kathaṁ nu hadayaṁ āsi, tumhe datvā vanibbake”.
“Dukkhassa hadayaṁ āsi, atho uṇhampi passasi; Rohinīheva tambakkhī, pitā assūni vattayi”.
Yaṁ taṁ kaṇhājināvoca, “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo; Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṁva dāsiyaṁ.
Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā; Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṁ tāta neti no; Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi”.
“Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā; Pubbe me aṅkamāruyha, kiṁ nu tiṭṭhatha ārakā”.
“Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dāsā mayaṁ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā”.
“Mā sammevaṁ avacuttha, ḍayhate hadayaṁ mama; Citakāyaṁva me kāyo, āsane na sukhaṁ labhe.
Mā sammevaṁ avacuttha, bhiyyo sokaṁ janetha maṁ; Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha.
Kimagghiyañhi vo tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Yathābhūtaṁ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṁ”.
“Sahassagghañhi maṁ tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Atha kaṇhājinaṁ kaññaṁ, hatthinā ca satena ca”.
“Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara; Dāsisataṁ dāsasataṁ, gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ; Jātarūpasahassañca, puttānaṁ dehi nikkayaṁ”.
Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari; Dāsisataṁ dāsasataṁ, gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ; Jātarūpasahassañca, puttānaṁdāsi nikkayaṁ.
Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake; Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṁ.
Sīsaṁ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite; Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha.
Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite; Rājā aṅke karitvāna, idaṁ vacanamabravi.
“Kacci ubho arogā te, jāli mātāpitā tava; Kacci uñchena yāpenti, kacci mūlaphalā bahū.
Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
“Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama; Atho uñchena yāpenti, atho mūlaphalā bahū.
Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā nesaṁ na vijjati.
Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca; Kolaṁ bhallātakaṁ bellaṁ, sā no āhatva posati.
Yañceva sā āharati, vanamūlaphalahāriyā; Taṁ no sabbe samāgantvā, rattiṁ bhuñjāma no divā.
Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṁ; Vātātapena sukhumālī, padumaṁ hatthagatāmiva.
Ammāya patanū kesā, vicarantyā brahāvane; Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite.
Kesesu jaṭaṁ bandhitvā, kacche jallamadhārayi; Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
Puttā piyā manussānaṁ, lokasmiṁ udapajjisuṁ; Na hi nūnamhākaṁ ayyassa, putte sneho ajāyatha”.
“Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṁ kataṁ mayā; Yohaṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesimadūsakaṁ.
Yaṁ me kiñci idha atthi, dhanaṁ dhaññañca vijjati; Etu vessantaro rājā, siviraṭṭhe pasāsatu”.
“Na deva mayhaṁ vacanā, ehiti sivisuttamo; Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṁ”.
Tato senāpatiṁ rājā, sañjayo ajjhabhāsatha; “Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṁ; Negamā ca maṁ anventu, brāhmaṇā ca purohitā.
Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā; Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
Nīlavatthadharā neke, pītāneke nivāsitā; Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā; Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo.
Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca; Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca.
Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa; Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā.
Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa; Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.
Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhehilaṅkatā.
Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa; Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare.
Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca; Vippālentu ca cāpāni, daḷhadhammā pahārino; Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino.
Lājā olopiyā pupphā, mālāgandhavilepanā; Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
Gāme gāme sataṁ kumbhā, merayassa surāya ca; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
Maṁsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṁyutā; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
Sappi telaṁ dadhi khīraṁ, kaṅgubījā bahū surā; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
Āḷārikā ca sūdā ca, naṭanaṭṭakagāyino; Pāṇissarā kumbhathūṇiyo, mandakā sokajjhāyikā.
Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca; Kharamukhāni dhamentu, nadantu ekapokkharā.
Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā; Dindimāni ca haññantu, kutumpa dindimāni ca”.
Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī; Jālinā magganāyena, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.
Koñcaṁ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano; Kacchāya baddhamānāya, koñcaṁ nadati vāraṇo.
Ājānīyā hasiyanti, nemighoso ajāyatha; Abbhaṁ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī.
Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī; Jālinā magganāyena, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.
Te pāviṁsu brahāraññaṁ, bahusākhaṁ mahodakaṁ; Puppharukkhehi sañchannaṁ, phalarukkhehi cūbhayaṁ.
Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā; Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume.
Te gantvā dīghamaddhānaṁ, ahorattānamaccaye; Padesaṁ taṁ upāgacchuṁ, yattha vessantaro ahu.
Mahārājapabbaṁ nāma.
12. Chakhattiyakamma
Tesaṁ sutvāna nigghosaṁ, bhīto vessantaro ahu; Pabbataṁ abhiruhitvā, bhīto senaṁ udikkhati.
“Iṅgha maddi nisāmehi, nigghoso yādiso vane; Ājānīyā hasiyanti, dhajaggāni ca dissare.
Ime nūna araññasmiṁ, migasaṅghāni luddakā; Vāgurāhi parikkhippa, sobbhaṁ pātetvā tāvade; Vikkosamānā tibbāhi, hanti nesaṁ varaṁ varaṁ.
Yathā mayaṁ adūsakā, araññe avaruddhakā; Amittahatthattaṁ gatā, passa dubbalaghātakaṁ”.
“Amittā nappasāheyyuṁ, aggīva udakaṇṇave; Tadeva tvaṁ vicintehi, api sotthi ito siyā”.
Tato vessantaro rājā, orohitvāna pabbatā; Nisīdi paṇṇasālāyaṁ, daḷhaṁ katvāna mānasaṁ.
Nivattayitvāna rathaṁ, vuṭṭhapetvāna seniyo; Ekaṁ araññe viharantaṁ, pitā puttaṁ upāgami.
Hatthikkhandhato oruyha, ekaṁso pañjalīkato; Parikiṇṇo amaccehi, puttaṁ siñcitumāgami.
Tatthaddasa kumāraṁ so, rammarūpaṁ samāhitaṁ; Nisinnaṁ paṇṇasālāyaṁ, jhāyantaṁ akutobhayaṁ.
Tañca disvāna āyantaṁ, pitaraṁ puttagiddhinaṁ; Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṁ.
Maddī ca sirasā pāde, sasurassābhivādayi; “Maddī ahañhi te deva, pāde vandāmi te suṇhā”; Te su tattha palisajja, pāṇinā parimajjatha.
“Kacci vo kusalaṁ putta, kacci putta anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
“Atthi no jīvikā deva, sā ca yādisakīdisā; Kasirā jīvikā homa, uñchācariyāya jīvitaṁ.
Aniddhinaṁ mahārāja, dametassaṁva sārathi; Tyamhā aniddhikā dantā, asamiddhi dameti no.
Api no kisāni maṁsāni, pitu mātu adassanā; Avaruddhānaṁ mahārāja, araññe jīvasokinaṁ.
Yepi te siviseṭṭhassa, dāyādāpattamānasā; Jālī kaṇhājinā cubho, brāhmaṇassa vasānugā; Accāyikassa luddassa, yo ne gāvova sumbhati.
Te rājaputtiyā putte, yadi jānātha saṁsatha; Pariyāpuṇātha no khippaṁ, sappadaṭṭhaṁva māṇavaṁ”.
“Ubho kumārā nikkītā, jālī kaṇhājinā cubho; Brāhmaṇassa dhanaṁ datvā, putta mā bhāyi assasa”.
“Kacci nu tāta kusalaṁ, kacci tāta anāmayaṁ; Kacci nu tāta me mātu, cakkhu na parihāyati”.
“Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṁ; Atho ca putta te mātu, cakkhu na parihāyati”.
“Kacci arogaṁ yoggaṁ te, kacci vahati vāhanaṁ; Kacci phīto janapado, kacci vuṭṭhi na chijjati”.
“Atho arogaṁ yoggaṁ me, atho vahati vāhanaṁ; Atho phīto janapado, atho vuṭṭhi na chijjati”.
Iccevaṁ mantayantānaṁ, mātā nesaṁ adissatha; Rājaputtī giridvāre, pattikā anupāhanā.
Tañca disvāna āyantiṁ, mātaraṁ puttagiddhiniṁ; Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṁ.
Maddī ca sirasā pāde, sassuyā abhivādayi; “Maddī ahañhi te ayye, pāde vandāmi te suṇhā”.
Maddiñca puttakā disvā, dūrato sotthimāgatā; Kandantā mabhidhāviṁsu, vacchabālāva mātaraṁ.
Maddī ca puttake disvā, dūrato sotthimāgate; Vāruṇīva pavedhentī, thanadhārābhisiñcatha.
Samāgatānaṁ ñātīnaṁ, mahāghoso ajāyatha; Pabbatā samanādiṁsu, mahī pakampitā ahu.
Vuṭṭhidhāraṁ pavattento, devo pāvassi tāvade; Atha vessantaro rājā, ñātīhi samagacchatha.
Nattāro suṇisā putto, rājā devī ca ekato; Yadā samāgatā āsuṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ.
Pañjalikā tassa yācanti, rodantā bherave vane; Vessantarañca maddiñca, sabbe raṭṭhā samāgatā; Tvaṁ nosi issaro rājā, rajjaṁ kāretha no ubho.
Chakhattiyakammaṁ nāma.
“Dhammena rajjaṁ kārentaṁ, raṭṭhā pabbājayittha maṁ; Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā”.
“Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṁ kataṁ mayā; Yohaṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesimadūsakaṁ.
Yena kenaci vaṇṇena, pitu dukkhaṁ udabbahe; Mātu bhaginiyā cāpi, api pāṇehi attano”.
Tato vessantaro rājā, rajojallaṁ pavāhayi; Rajojallaṁ pavāhetvā, saṅkhavaṇṇaṁ adhārayi.
Sīsaṁ nhāto sucivattho, sabbābharaṇabhūsito; Paccayaṁ nāgamāruyha, khaggaṁ bandhi parantapaṁ.
Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā; Sahajātā pakiriṁsu, nandayantā rathesabhaṁ.
Tato maddimpi nhāpesuṁ, sivikaññā samāgatā; “Vessantaro taṁ pāletu, jālī kaṇhājinā cubho; Athopi taṁ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu”.
Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano; Ānandiyaṁ ācariṁsu, ramaṇīye giribbaje.
Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano; Ānandi vittā sumanā, putte saṅgamma lakkhaṇā.
Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano; Ānandi vittā patītā, saha puttehi lakkhaṇā.
“Ekabhattā pure āsiṁ, niccaṁ thaṇḍilasāyinī; Iti metaṁ vataṁ āsi, tumhaṁ kāmā hi puttakā.
Taṁ me vataṁ samiddhajja, tumhe saṅgamma puttakā; Mātujampi taṁ pāletu, pitujampi ca puttaka; Athopi taṁ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu.
Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, mayhañceva pitucca te; Sabbena tena kusalena, ajaro amaro bhava”.
Kappāsikañca koseyyaṁ, khomakoṭumbarāni ca; Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
Tato hemañca kāyūraṁ, gīveyyaṁ ratanāmayaṁ; Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
Tato hemañca kāyūraṁ, aṅgadaṁ maṇimekhalaṁ; Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
Uṇṇataṁ mukhaphullañca, nānāratte ca māṇike; Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
Uggatthanaṁ giṅgamakaṁ, mekhalaṁ pāṭipādakaṁ; Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
Suttañca suttavajjañca, upanijjhāya seyyasi; Asobhatha rājaputtī, devakaññāva nandane.
Sīsaṁ nhātā sucivatthā, sabbālaṅkārabhūsitā; Asobhatha rājaputtī, tāvatiṁseva accharā.
Kadalīva vātacchupitā, jātā cittalatāvane; Dantāvaraṇasampannā, rājaputtī asobhatha.
Sakuṇī mānusinīva, jātā cittapattā patī; Nigrodhapakkabimboṭṭhī, rājaputtī asobhatha.
Tassā ca nāgamānesuṁ, nātibaddhaṁva kuñjaraṁ; Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ.
Sā maddī nāgamāruhi, nātivaddhaṁva kuñjaraṁ; Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ; Vessantarassa tejena, naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ; Vessantarassa tejena, naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ; Ekajjhaṁ sannipātiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ; Ekajjhaṁ sannipātiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ; Nāssu mañjū nikūjiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ; Nāssu mañjū nikūjiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Paṭiyatto rājamaggo, vicitto pupphasanthato; Vasi vessantaro yattha, yāvatāva jetuttarā.
Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Karoṭiyā cammadharā, illīhatthā suvammino; Purato paṭipajjiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Te pāvisuṁ puraṁ rammaṁ, mahāpākāratoraṇaṁ; Upetaṁ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṁ.
Vittā jānapadā āsuṁ, negamā ca samāgatā; Anuppatte kumāramhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Celukkhepo avattittha, āgate dhanadāyake; Nandiṁ pavesi nagare, bandhanā mokkho aghosatha.
Jātarūpamayaṁ vassaṁ, devo pāvassi tāvade; Vessantare paviṭṭhamhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Tato vessantaro rājā, Dānaṁ datvāna khattiyo; Kāyassa bhedā sappañño, Saggaṁ so upapajjathāti.
Vessantarajātakaṁ dasamaṁ.
Mahānipātaṁ niṭṭhitaṁ.
Jātakapāḷi niṭṭhitā.